Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 22

Devanagari script

तत्र तीर्थे तु यः कश्चिदुपवासपरायणः । अर्चयेद्देवमीशानं सर्वपापैः प्रमुच्यते

Transliteration

tatra tīrthe tu yaḥ kaścidupavāsaparāyaṇaḥ | arcayeddevamīśānaṃ sarvapāpaiḥ pramucyate

Translation

An jenem Tīrtha wird jeder, der dem Fasten hingegeben ist und Īśāna (Śiva) verehrt, von allen Sünden befreit.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (there)

• तीर्थे: in the holy place
• तीर्थे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी विभक्तिः, एकवचनम्

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषार्थक-अव्यय (but/indeed)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)

• कश्चित्: anyone
• कश्चित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्; अनिश्चितार्थक-सर्वनाम (indefinite pronoun)

• उपवासपरायणः: devoted to fasting
• उपवासपरायणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: उपवास + परायण (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमासः (उपवासे परायणः), पुंलिङ्गे, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (यः/कश्चित्)

• अर्चयेत्: should worship
• अर्चयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्च् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्

• देवम्: the god
• देवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया विभक्तिः, एकवचनम्

• ईशानम्: Īśāna (Śiva)
• ईशानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ईशान (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया विभक्तिः, एकवचनम्; देवस्य विशेषण/नाम

• सर्वपापैः: from all sins
• सर्वपापैः: Apadana (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: सर्व + पाप (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयसमासः (सर्वाणि पापानि), नपुंसकलिङ्गे, तृतीया विभक्तिः, बहुवचनम्; अपादानार्थे (ablatival sense with instrumental form in usage)

• प्रमुच्यते: is freed
• प्रमुच्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु) + प्र (उपसर्ग)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम्; कर्मणि/भावे प्रयोगः (is released)

Speaker

Narrator (Purāṇic voice)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kundaleśvara

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim observing upavāsa stands before the Kundaleśvara liṅga with folded hands; minimal offerings (water, bilva leaves, flowers) emphasize austerity; the river glimmers nearby; a calm, purifying atmosphere pervades.

Characters & Entities

• Īśāna (Śiva)
• Kundaleśvara-tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Vrata (fasting discipline) joined with sincere Śiva-arcana becomes a means of pāpa-kṣaya (removal of sin).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kundaleśvara-tīrtha in the Revā Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Upavāsa (fasting) and arcana (worship) of Īśāna/Śiva at the tīrtha.