Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 41

संविदं परमां कृत्वा ज्ञात्वा देवं महेश्वरम् । क्षोभयित्वा मनस्तासां ततश्चादर्शनं गतम्

saṃvidaṃ paramāṃ kṛtvā jñātvā devaṃ maheśvaram | kṣobhayitvā manastāsāṃ tataścādarśanaṃ gatam

Nachdem sie den höchsten Entschluss gefasst und erkannt hatten, dass die Gottheit Maheśvara selbst war, verwirrten sie die Herzen jener Frauen; dann entschwand die göttliche Gegenwart dem Blick.

संविदम्agreement, understanding
संविदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसंविद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
परमाम्supreme, highest
परमाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; विशेषण (संविदम्)
कृत्वाhaving made/done
कृत्वा:
Kriya (Adverbial action/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund); पूर्वकालिक क्रिया
ज्ञात्वाhaving known/recognized
ज्ञात्वा:
Kriya (Adverbial action/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund); पूर्वकालिक क्रिया
देवम्the god
देवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
महेश्वरम्Maheshvara (Great Lord, Śiva)
महेश्वरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootमहेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; देवम् इति विशेष्यस्य विशेषण/अपपद-सम्बन्ध (apposition)
क्षोभयित्वाhaving agitated/disturbed
क्षोभयित्वा:
Kriya (Adverbial action/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootक्षोभय् (धातु, णिजन्त from क्षुभ्)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund); पूर्वकालिक क्रिया
मनःmind
मनः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र द्वितीया (कर्म) अपेक्षिता (क्षोभयित्वा)
तासाम्of those (women/them)
तासाम्:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन
ततःthen, thereafter
ततः:
Kriya-Visheshana (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; काल/अनन्तर (then)
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
अदर्शनम्disappearance, invisibility
अदर्शनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; गतम् इति क्रियापदस्य कर्म
गतम्gone, having gone (i.e., disappeared)
गतम्:
Kriya (Predicate/विधेय)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (अदर्शनम्) इति विशेष्यस्य विधेय-विशेषण

Narrator (contextual; likely Sūta/Lomaharṣaṇa style narration within Āvantya Khaṇḍa)

Tirtha: Revā-tīrtha (Narmadā tirtha complex)

Type: kshetra

Listener: A king addressed as nṛpa (context continues into next verses)

Scene: A forest-tirtha clearing near a river: a radiant, ascetic form recognized as Maheśvara; nearby women’s minds are stirred; the divine figure fades into light, leaving startled onlookers.

M
Maheśvara
Ś
Śiva

FAQs

Recognizing Śiva as the hidden divine force behind events reframes turmoil as a test; the mind’s agitation is depicted as the arena where dharma is proved.

The verse does not name a specific tīrtha; its setting remains within the Revā/Narmadā sacred narrative frame.

No explicit ritual is stated; the focus is on recognition of Maheśvara and the consequences of mental disturbance.