Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र अग्नितीर्थमनुत्तमम् । यत्र संनिहितो ह्यग्निर्गतः कामेन मोहितः

śrīmārkaṇḍeya uvāca | tato gacchettu rājendra agnitīrthamanuttamam | yatra saṃnihito hyagnirgataḥ kāmena mohitaḥ

Śrī Mārkaṇḍeya sprach: Dann, o Bester der Könige, soll man zum unvergleichlichen Agnitīrtha gehen, wo Agni selbst gegenwärtig ist, denn einst kam er dorthin, vom Verlangen betört und verwirrt.

श्रीमार्कण्डेयःŚrī Mārkaṇḍeya
श्रीमार्कण्डेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्रीमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; काल/अनुक्रम-वाचक क्रियाविशेषण (adverb of sequence: 'then/from there')
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
तुindeed/and
तु:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), अवधान/विरोधार्थ (emphasis/contrast)
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootराजेन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)
अग्नितीर्थम्the Agni-tīrtha (sacred ford of Agni)
अग्नितीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअग्नि + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
अनुत्तमम्unsurpassed, excellent
अनुत्तमम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषणम् (qualifier) अग्नितीर्थम्
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बन्धबोधक-प्रश्न/यद्-शब्द-सम्बन्धी (relative adverb: 'where')
संनिहितःpresent, stationed
संनिहितः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसम्-नि-धा (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifier) अग्निः
हिindeed/for
हि:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle) हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (indeed/for)
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
गतःgone, having gone
गतः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अग्निः इति विशेष्यस्य विशेषणम्
कामेनby desire/love
कामेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
मोहितःdeluded, infatuated
मोहितः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमुह् (धातु) + णिच् + क्त (प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अग्निः इति विशेष्यस्य विशेषणम्

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Agnitīrtha

Type: ghat

Listener: Yudhiṣṭhira (addressed as rājendra)

Scene: A riverbank tīrtha on the Revā: a small altar with a perpetual flame; Agni-deva depicted with radiant body and flames, yet with a softened, bewildered gaze suggesting kāma-moha; a kingly pilgrim entourage approaching respectfully.

M
Mārkaṇḍeya
A
Agni
A
Agnitīrtha

FAQs

Even devas become instructive symbols: the tīrtha preserves a story that turns human weakness into a lesson in purification and dharma.

Agnitīrtha, introduced as anuttama (unsurpassed) within the Revā Khaṇḍa pilgrimage landscape.

Gacchet: a pilgrimage instruction—one should go/visit Agnitīrtha.