Home›Skanda Purana›Avanti Khanda›Reva Khanda›Adhyaya 28›Shloka 45
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 45

Devanagari script

अथान्ये दानवास्तत्र दह्यन्तेऽग्निविमोहिताः । न शक्ताश्चान्यतो गन्तुं धूमेनाकुलिताननाः । हंसकारण्डवाकीर्णा नलिन्यो हेमपङ्कजाः

Transliteration

athānye dānavāstatra dahyante'gnivimohitāḥ | na śaktāścānyato gantuṃ dhūmenākulitānanāḥ | haṃsakāraṇḍavākīrṇā nalinyo hemapaṅkajāḥ

Translation

Dann verbrannten dort andere Dānavas, vom Feuer verwirrt. Vom Rauch umhüllt, konnten sie nirgends hin; ihre Gesichter waren verqualmt. Lotos-Teiche, erfüllt von Schwänen und Kāraṇḍava-Vögeln, trugen goldene Lotosblüten.

Word by Word
अथthen, now
अथ:
Sambandha (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय (अनन्तरार्थक/प्रस्तावक)
अन्येothers
अन्ये:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्
दानवाःdemons (Dānavas)
दानवाः:
Karta (Apposition)
TypeNoun
Rootdānava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय (देशवाचक क्रियाविशेषण)
दह्यन्तेare burnt / burn
दह्यन्ते:
Kriya (Predicate)
TypeVerb
Root√dah (धातु)
Formलट् (वर्तमानकालः), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; कर्मणि-प्रयोगार्थः (they are being burnt)
अग्निविमोहिताःbewildered by fire
अग्निविमोहिताः:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootagni (प्रातिपदिक) + vimohita (कृदन्त, वि-√muh ‘मोहने’)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; तृतीया-तत्पुरुषः (अग्निना विमोहिताः)
नnot
न:
Sambandha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध-निपात)
शक्ताःable
शक्ताः:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootśakta (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; ‘समर्थ’
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक)
अन्यतःelsewhere, from another place
अन्यतः:
Apadana (Source/away from)
TypeIndeclinable
Rootanyatas (अव्यय)
Formअव्यय (अपादानार्थक/दिशावाचक)
गन्तुम्to go
गन्तुम्:
Kriya (Purpose/Infinitive)
TypeVerb
Root√gam (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्यय (Infinitive) — ‘गन्तुम्’ = to go
धूमेनby smoke
धूमेन:
Karana (Instrument)
TypeNoun
Rootdhūma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया एकवचनम् (करण)
आकुलिताननाःwith faces distressed/confused
आकुलिताननाः:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootākulita (कृदन्त, आ-√kul ‘व्याकुलीकरणे’) + ānana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; बहुव्रीहिः ‘आकुलितम् आननं येषाम्’
हंसकारण्डवाकीर्णाःfilled with swans and kāraṇḍava ducks
हंसकारण्डवाकीर्णाः:
Karta (Qualifier of nalinyaḥ)
TypeAdjective
Roothaṃsa (प्रातिपदिक) + kāraṇḍava (प्रातिपदिक) + ākīrṇa (कृदन्त, आ-√kṝ ‘क्षेपे/पूरणे’)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् (नलिन्यः इत्यस्य विशेषणम्); समासः द्वन्द्वपूर्वक-तत्पुरुषः: (हंसाश्च कारण्डवाश्च) तैः आकीर्णाः
नलिन्यःlotus-ponds / lotus-lakes
नलिन्यः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootnalinī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्
हेमपङ्कजाःwith golden lotuses
हेमपङ्कजाः:
Karta (Qualifier of nalinyaḥ)
TypeAdjective
Roothema (प्रातिपदिक) + paṅkaja (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् (नलिन्यः इत्यस्य विशेषणम्); कर्मधारयः ‘हेमवत् पङ्कजं’/‘हेम-पङ्कज’
Speaker

Narrator

Skanda Dialogue

Listener: king addressed in second person (nṛpaśreṣṭha implied across passage)

Visual Art Cues

Scene: Smoke-choked dānavas trapped by fire while, in the foreground or distance, lotus-ponds shimmer with golden lotuses and swans/kāraṇḍavas—beauty beside catastrophe.

Characters & Entities
D
Dānavas
A
Agni
T
Tripura (context)

FAQs

Even splendid beauty and power cannot protect those overcome by adharma when divine retribution manifests.

No explicit tīrtha is named; the verse paints the cityscape of Tripura within the Revā-khaṇḍa narration.

None in this shloka.

←Previous Verse
Next Verse→