Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 61

Devanagari script

अनेकवनशोभाढ्यं नानाविहगमण्डितम् । एवं गुणगणाकीर्णं बाणस्य पुरमुत्तमम्

Transliteration

anekavanaśobhāḍhyaṃ nānāvihagamaṇḍitam | evaṃ guṇagaṇākīrṇaṃ bāṇasya puramuttamam

Translation

Reich an der Schönheit vieler Wälder und geschmückt mit mannigfaltigen Vögeln — so war Bāṇas vortreffliche Stadt, übervoll von Scharen edler Eigenschaften.

Word by Word

• अनेक: many
• अनेक: Samāsa-aṅga
• Type: Adjective
• Root: अनेक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासपूर्वपद-रूप

• वन: forest, grove
• वन: Samāsa-aṅga
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासपूर्वपद-रूप

• शोभा: beauty, splendor
• शोभा: Samāsa-aṅga
• Type: Noun
• Root: शोभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासपूर्वपद-रूप

• आढ्यम्: rich in the beauty of many groves
• आढ्यम्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: आढ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (अनेक-वन-शोभा-आढ्य) तत्पुरुषसमासः; विशेषण

• नाना: various
• नाना: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: नाना (अव्यय/विशेषणप्रयोग)
• Form: अव्यय; विशेषणार्थे (various)

• विहग: bird
• विहग: Samāsa-aṅga
• Type: Noun
• Root: विहग (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासपूर्वपद-रूप

• मण्डितम्: adorned with various birds
• मण्डितम्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: मण्ड् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (नाना-विहग-मण्डित) तत्पुरुषसमासः; विशेषण

• एवम्: thus
• एवम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण

• गुण: quality, virtue
• गुण: Samāsa-aṅga
• Type: Noun
• Root: गुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासपूर्वपद-रूप

• गण: group, multitude
• गण: Samāsa-aṅga
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासपूर्वपद-रूप

• आकीर्णम्: filled with multitudes of virtues
• आकीर्णम्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: आ-कीर् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (गुण-गण-आकीर्ण) तत्पुरुषसमासः; विशेषण

• बाणस्य: of Bāṇa
• बाणस्य: Ṣaṣṭhī-sambandha (Possessor)
• Type: Noun
• Root: बाण (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; षष्ठी, एकवचन

• पुरम्: city
• पुरम्: Karma/Viśeṣya (Object/Head noun)
• Type: Noun
• Root: पुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• उत्तमम्: supreme, excellent
• उत्तमम्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

Speaker

Unnamed narrator

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bāṇapura (guṇa-gaṇa-kīrṇa kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: bhūpa (king)

Visual Art Cues

Scene: A wide concluding tableau: the excellent city nestled amid many forests, canopies alive with varied birds; temples and palaces peek through greenery, conveying overflowing qualities.

Characters & Entities

• Bāṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Beauty and abundance are morally neutral; they become auspicious only when aligned with righteous conduct and devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None explicitly; the verse continues the portrayal of Bāṇa’s city.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.