Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 60

यस्मिंस्तीर्थे हि यत्प्रोक्तं फलं कृच्छ्रादिकं नृप । तत्राप्युपोषणात्कृच्छ्रफलं प्राप्नोत्यथाधिकम्

yasmiṃstīrthe hi yatproktaṃ phalaṃ kṛcchrādikaṃ nṛpa | tatrāpyupoṣaṇātkṛcchraphalaṃ prāpnotyathādhikam

In welchem tīrtha auch immer eine Frucht verkündet wird — sei es die der kṛcchra-Übung oder ähnlicher Observanzen, o König — dort erlangt man auch durch Fasten (upoṣaṇa) die Frucht der kṛcchra, ja sogar noch Größeres.

यस्मिन्in which
यस्मिन्:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; सर्वनाम
तीर्थेat a sacred place
तीर्थे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
हिindeed/for
हि:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphasis/causal particle)
यत्whatever/that which
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सर्वनाम
प्रोक्तम्has been stated
प्रोक्तम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-वच् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, भूतकर्मणि/कर्मणि), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; ‘has been proclaimed’
फलम्fruit/result
फलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
कृच्छ्र-आदिकम्beginning with kṛcchra (etc.)
कृच्छ्र-आदिकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृच्छ्र (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; तत्पुरुषः (‘कृच्छ्रं आदिः यस्य’/‘कृच्छ्रादि’)
नृपO king
नृप:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (also/even)
उपोषणात्from fasting
उपोषणात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootउपोषण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन; अपादानार्थे ‘from/through fasting’
कृच्छ्र-फलम्the fruit of kṛcchra
कृच्छ्र-फलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकृच्छ्र (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; तत्पुरुषः
प्राप्नोतिattains
प्राप्नोति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
अथthen/further
अथ:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formनिपात (then/and further)
अधिकम्greater/more
अधिकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअधिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; तुलनाबोधक-विशेषण

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Any declared tīrtha within Revā Khaṇḍa (universal rule)

Type: kshetra

Listener: Yudhiṣṭhira

Scene: A pilgrim at a riverbank sits in upoṣaṇa (fasting) with a water pot, offering a simple lamp; the narrator indicates that fasting itself yields kṛcchra-level fruit at any tīrtha.

T
Tīrtha
U
Upoṣaṇa (fasting)
K
Kṛcchra

FAQs

Self-restraint at sacred places magnifies merit; fasting is portrayed as a powerful enhancer of tīrtha fruits.

The statement is general—applicable to any tīrtha discussed in the Revā Khaṇḍa narrative.

Upoṣaṇa (fasting) at a tīrtha is recommended as a means to gain kṛcchra-like fruit, even increased merit.