Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 18

अस्मिन्महामोहमये कटाहे सूर्याग्निना रात्रिदिवेन्धनेन । मासर्तुदर्वीपरिघट्टनेन भूतानि कालः पचतीति वार्ता

asminmahāmohamaye kaṭāhe sūryāgninā rātridivendhanena | māsartudarvīparighaṭṭanena bhūtāni kālaḥ pacatīti vārtā

In diesem großen Kessel aus Verblendung, mit der Sonne als Feuer und Nächten und Tagen als Brennholz, gerührt mit dem Löffel der Monate und Jahreszeiten, „kocht“ die Zeit alle Wesen: so lautet die verkündete Wahrheit.

अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे सप्तमी (अधिकरण) एकवचनम् (Locative singular; pronoun)
महामोहमयेmade of great delusion
महामोहमये:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमहामोह + मय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी एकवचनम्; तत्पुरुषः (महान् मोहः यस्मिन्/येन) + मय-प्रत्ययान्त विशेषणम् (Locative singular, masculine)
कटाहेin the cauldron
कटाहे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकटाह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी (अधिकरण) एकवचनम् (Locative singular, masculine)
सूर्याग्निनाby sun and fire
सूर्याग्निना:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसूर्य + अग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (करण) एकवचनम्; द्वन्द्वः (सूर्यश्च अग्निश्च) (Instrumental singular)
रात्रिदिवेन्धनेनwith the fuel of night and day
रात्रिदिवेन्धनेन:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootरात्रि + दिवस + इन्धन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया (करण) एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (रात्रिदिवयोः इन्धनम्) (Instrumental singular, neuter)
मासर्तुदर्वीपरिघट्टनेनby the stirring with the ladle of months and seasons
मासर्तुदर्वीपरिघट्टनेन:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमास + ऋतु + दर्वी + परिघट्टन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया (करण) एकवचनम्; समाहार-तत्पुरुषः (मासर्तुभ्यां दर्व्याः परिघट्टनम्) (Instrumental singular, neuter)
भूतानिbeings
भूतानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया (कर्म) बहुवचनम् (Accusative plural, neuter)
कालःTime
कालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (कर्ता) एकवचनम् (Nominative singular, masculine)
पचतिcooks; ripens
पचति:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपच् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम् (cooks)
इतिthus
इति:
Vākyārtha-marker (Quotation)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्ययम्; इत्यादि-परामर्शकः (quotative particle)
वार्ताsaying; report; notion
वार्ता:
Karta/Topic (Subject/विषय)
TypeNoun
Rootवार्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (Nominative singular, feminine)

Śrī Mārkaṇḍeya

Scene: A vast allegorical tableau: a gigantic cauldron labeled ‘moha’, the sun blazing beneath as fire; day and night as logs; months and seasons personified as ladles stirring; beings of all kinds within, undergoing change.

K
Kāla (Time)
S
Sūrya (Sun)

FAQs

Time steadily consumes all; recognizing this, one should turn from delusion toward dharma, devotion, and meaningful practice.

No specific tīrtha is named; it offers a philosophical frame supporting the need for tīrtha-based purification and dharma.

No direct ritual is specified; the verse motivates urgency for spiritual discipline by contemplating Time’s power.