Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 73

सहितानुचरीभिस्तु इन्द्रायुधनिभं भृशम् । तस्मिन्निष्पीड्यमाने तु वारि यन्निःसृतं तदा

sahitānucarībhistu indrāyudhanibhaṃ bhṛśam | tasminniṣpīḍyamāne tu vāri yanniḥsṛtaṃ tadā

Und mit ihren dienenden Gefährtinnen wrang sie es kräftig aus, leuchtend wie Indras Bogen; und da zeigte sich das Wasser, das damals daraus hervorströmte.

सहिताaccompanied
सहिता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसहित (प्रातिपदिक; कृदन्त ‘सह’ + क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; (अध्याहृत) ‘देवी’ इत्यस्य विशेषणम्
अनुचरीभिःwith female attendants
अनुचरीभिः:
Sahakaraka (Association/सह)
TypeNoun
Rootअनुचरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha-bodhaka (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअवधारण/विरोधार्थक-अव्यय (particle)
इन्द्रायुधनिभम्rainbow-like
इन्द्रायुधनिभम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootइन्द्रायुध-निभ (प्रातिपदिक; इन्द्रायुध + निभ)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; ‘वारि’ इत्यस्य विशेषणम् (rainbow-like)
भृशम्greatly
भृशम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formपरिमाण/तीव्रतावाचक-अव्यय (adverb: greatly)
तस्मिन्in that (garment)
तस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; ‘स्नानवस्त्रे’ इत्यर्थे
निष्पीड्यमानेwhile being squeezed
निष्पीड्यमाने:
Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
TypeVerb
Rootनिस् + पीड् (धातु) + यमान (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले कर्मणि-प्रयोगे शतृ/शानच्-समकक्षः (present passive participle), सप्तमी एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
तुthen/indeed
तु:
Sambandha-bodhaka (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (particle)
वारिwater
वारि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवारि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
यत्which
यत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सम्बन्धबोधकं (relative pronoun)
निःसृतम्flowed out
निःसृतम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिस् + सृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; ‘यत्/वारि’ इत्यस्य विशेषणम्
तदाthen
तदा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb: then)

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Kapilā (incipient, not yet named in this verse)

Type: river-origin context

Listener: nṛpa (king)

Scene: Umā with her attendant maidens wrings the cloth; it gleams like a rainbow, and streams of water pour out, foreshadowing the birth of Kapilā river.

D
Devī (implied)
A
Anucarī (attendants)
I
Indra (by reference to Indra’s bow)

FAQs

Divine beauty and power (symbolized by the rainbow) can manifest as purifying waters for the welfare of beings.

The Kapilā river’s emergence is being described, tied to the Revā/Narmadā sacred landscape.

No explicit prescription; the verse provides the mythic basis for the sanctity of the river used for snāna and tīrtha rites.