Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 20

Devanagari script

गायत्रीसारमात्रोऽपि वरं विप्रः सुयन्त्रितः । नायन्त्रितश्चतुर्वेदी सर्वाशी सर्वविक्रयी

Transliteration

gāyatrīsāramātro'pi varaṃ vipraḥ suyantritaḥ | nāyantritaścaturvedī sarvāśī sarvavikrayī

Translation

Besser ist ein gezügelter Brāhmaṇa, der auch nur das Wesen der Gāyatrī kennt, als ein ungezügelter Kenner aller vier Veden, der alles isst und alles verkauft.

Word by Word

• गायत्री-सार-मात्रः: one who has only the essence of Gāyatrī (i.e., knows/holds it)
• गायत्री-सार-मात्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: गायत्री (प्रातिपदिक) + सार (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास (गायत्र्याः सारः; तस्य मात्रः = केवलः)

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपि (even/also)

• वरम्: better/superior
• वरम्: Prayojana (Predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicative)

• विप्रः: a brāhmaṇa
• विप्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सु-यन्त्रितः: well-disciplined
• सु-यन्त्रितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + यन्त्रित (कृदन्त; यन्त्र्/यम् धातु-सम्बद्ध + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (सु + यन्त्रितः); ‘well-restrained/controlled’

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation)

• अयन्त्रितः: undisciplined
• अयन्त्रितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अ (नञ्) + यन्त्रित (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नञ्-समास/नकारार्थ; ‘unrestrained’

• चतुर्वेदी: knower of the four Vedas
• चतुर्वेदी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चतुर् (संख्या) + वेदिन्/वेदी (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (चतुर्णां वेदानां वेदी)

• सर्वाशी: eating everything (indiscriminately)
• सर्वाशी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + आशिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (सर्वम् अश्नाति इति)

• सर्वविक्रयी: selling everything (mercenary)
• सर्वविक्रयी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + विक्रयिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (सर्वं विक्रीणाति इति)

Speaker

Skanda (deduced)

Visual Art Cues

Scene: Contrast tableau: on one side, a calm, restrained brāhmaṇa doing simple japa with a small manuscript; on the other, a lavishly dressed scholar surrounded by scrolls, eating indiscriminately and trading goods—showing moral inversion.

Characters & Entities

• Gāyatrī
• Caturveda

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Inner restraint and integrity outweigh mere scriptural erudition; dharma is proved by conduct.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tirtha is named; the verse is ethical instruction within the Revā Khaṇḍa teaching sequence.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly: cultivate disciplined practice centered on Gāyatrī rather than relying on status or broad learning without self-control.