Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 29

Devanagari script

त्वं कीर्तिः सर्वकीर्तीनां दैन्यपापप्रणाशिनी । त्वं नैमिषं कुरुक्षेत्रं त्वं च विष्णुपदं परम्

Transliteration

tvaṃ kīrtiḥ sarvakīrtīnāṃ dainyapāpapraṇāśinī | tvaṃ naimiṣaṃ kurukṣetraṃ tvaṃ ca viṣṇupadaṃ param

Translation

Du bist der Ruhm aller Ruhme, der Elend und Sünde vernichtet. Du bist Naimiṣa und Kurukṣetra, und Du bist auch die höchste Wohnstatt Viṣṇus.

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, एकवचन, प्रथमा (1st case)

• कीर्तिः: fame/glory
• कीर्तिः: Predicate Nominative (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कीर्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (1st case)

• सर्वकीर्तीनाम्: of all glories
• सर्वकीर्तीनाम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व + कीर्ति (प्रातिपदिके)
• Form: कर्मधारय (सर्वाः कीर्तयः), स्त्रीलिङ्ग, बहुवचन, षष्ठी (6th case; genitive)

• दैन्यपापप्रणाशिनी: destroyer of wretchedness and sin
• दैन्यपापप्रणाशिनी: Qualifier (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दैन्य + पाप + प्रणाशिनी (प्रातिपदिके; √नश् (धातु) + णिनि-प्रत्यय)
• Form: तत्पुरुष-समास (दैन्यस्य पापस्य च प्रणाशिनी), स्त्रीलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (1st case; विशेषण)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, एकवचन, प्रथमा (1st case)

• नैमिषम्: Naimiṣa (sacred place)
• नैमिषम्: Predicate Nominative (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नैमिष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case; name/apposition)

• कुरुक्षेत्रम्: Kurukṣetra
• कुरुक्षेत्रम्: Predicate Nominative (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कुरु + क्षेत्र (प्रातिपदिके)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (कुरूणां क्षेत्रम्), नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case; name/apposition)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, एकवचन, प्रथमा (1st case)

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• विष्णुपदम्: Viṣṇu’s abode/footstep
• विष्णुपदम्: Predicate Nominative (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विष्णु + पद (प्रातिपदिके)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (विष्णोः पदम्), नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case)

• परम्: supreme
• परम्: Qualifier (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case; विशेषण)

Speaker

A devotee/praiser in the Revā-khaṇḍa narrative (speaker not explicitly named in the excerpt)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Naimiṣa; Kurukṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A radiant deity-form stands at the center, with two landscape vignettes: sages seated in Naimiṣa forest around a narration platform, and the wide plain of Kurukṣetra with banners; above, a luminous ‘Viṣṇu-pada’ (Vaikuṇṭha-like realm) opens like a celestial gateway.

Characters & Entities

• Naimiṣa (Naimiṣāraṇya)
• Kurukṣetra
• Viṣṇupada
• Pāpa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Lord is the inner sanctity of all famed tīrthas and the power that removes pāpa and inner dainya.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Naimiṣāraṇya and Kurukṣetra are explicitly named as holy tīrthas identified with the Lord.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is prescribed; the verse emphasizes the purifying merit associated with the Lord and tīrtha-sanctity.