Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 60

Devanagari script

तान्निवेशयितुमिच्छामि त्वत्प्रसादादधोक्षज । मरीच्यादयः सुरेन्द्रेण स्थापिता गरुडध्वज

Transliteration

tānniveśayitumicchāmi tvatprasādādadhokṣaja | marīcyādayaḥ surendreṇa sthāpitā garuḍadhvaja

Translation

„Durch deine Gnade, o Adhokṣaja, wünsche ich, sie hier anzusiedeln. Marīci und die anderen Weisen wurden vom Herrn der Götter in ihre Stätten eingesetzt, o Du mit dem Garuḍa-Banner.“

Word by Word

• तान्: them
• तान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• निवेशयितुम्: to seat; to settle
• निवेशयितुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: नि+विश् (धातु) → निवेशयितुम् (तुमुन्)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (infinitive); causative sense

• इच्छामि: I wish; I desire
• इच्छामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इष् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• त्वत्प्रसादात्: by/through your grace
• त्वत्प्रसादात्: Hetu/Apadana (Cause/Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम) + प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष: त्वत्-प्रसाद; पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन

• अधोक्षज: O Adhokṣaja (Viṣṇu)
• अधोक्षज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: अधोक्षज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• मरीच्यादयः: Marīci and others
• मरीच्यादयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मरीचि + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (मरीच्यादयः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• सुरेन्द्रेण: by the lord of gods (Indra)
• सुरेन्द्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सुरेन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (सुराणाम् इन्द्रः); पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• स्थापिताः: were established; were installed
• स्थापिताः: Predicate (सम्बन्ध/विशेष्य-विशेषणभाव)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थापयति (णिच्) → स्थापित (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; passive participle

• गरुडध्वज: O Garuḍa-bannered one (Viṣṇu)
• गरुडध्वज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: गरुड + ध्वज (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि (गरुडः ध्वजः यस्य सः); पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Speaker

Lakṣmī (Śrī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śrīpati-kṣetra (Lalāṭa)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Lakṣmī petitions Adhokṣaja (Viṣṇu with Garuḍa banner) to settle the brāhmaṇas; in the background, a visionary tableau shows Indra establishing Marīci and other sages in their cosmic stations.

Characters & Entities

• Viṣṇu (Adhokṣaja, Garuḍadhvaja)
• Marīci
• Indra (Surendra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharmic communities flourish through divine grace and proper establishment aligned with ancient ṛṣi precedents.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revākhaṇḍa setting (Narmadā region) is implied as the sacred landscape where such settlements are to be founded.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse speaks of “niveśana” (settlement/establishment), not a specific ritual like snāna or dāna.