Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 54

यत्तन्मुहूर्तादिह नामरूपं तावत्प्रपश्यामि जगत्तथैव । द्वीपैः समुद्रैरभिसंवृतं हि नक्षत्रतारादिविमानकीर्णम्

yattanmuhūrtādiha nāmarūpaṃ tāvatprapaśyāmi jagattathaiva | dvīpaiḥ samudrairabhisaṃvṛtaṃ hi nakṣatratārādivimānakīrṇam

Von eben jener Muhūrta an schaue ich hier die Welt genau so, wie sie in Name und Gestalt ist—umringt von Kontinenten und Ozeanen und erfüllt von himmlischen Wagen zwischen Sternen und Sternbildern.

yatwhich/that (thing)
yat:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1/2 प्रथमा/द्वितीया), Singular (एकवचन); relative pronoun
tatthat
tat:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1/2 प्रथमा/द्वितीया), Singular (एकवचन); demonstrative pronoun
muhūrtātfrom a moment
muhūrtāt:
Apādāna (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootmuhūrta (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Ablative (5 पञ्चमी), Singular (एकवचन)
ihahere
iha:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
FormAvyaya; adverb (क्रियाविशेषण) of place
nāma-rūpamname and form
nāma-rūpam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootnāman + rūpa (प्रातिपदिके)
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1/2 प्रथमा/द्वितीया), Singular (एकवचन); द्वन्द्व-समास (itaretara)
tāvatso long/that much
tāvat:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Roottāvat (अव्यय)
FormAvyaya; adverb (परिमाण/काल-पर्यन्त)
prapaśyāmiI clearly see
prapaśyāmi:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√paś (पश्य्/दृश्) (धातु)
FormLaṭ-lakāra (लट्, Present), Parasmaipada (परस्मैपद), Uttama-puruṣa (उत्तमपुरुष), Singular (एकवचन)
jagatthe world
jagat:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2 द्वितीया), Singular (एकवचन)
tathāthus/so
tathā:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormAvyaya; adverb (क्रियाविशेषण)
evaindeed/just
eva:
Sambandha/Emphasis (Nipāta)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvyaya; particle (निपात) of emphasis
dvīpaiḥwith islands
dvīpaiḥ:
Karaṇa (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootdvīpa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3 तृतीया), Plural (बहुवचन)
samudraiḥwith oceans
samudraiḥ:
Karaṇa (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootsamudra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3 तृतीया), Plural (बहुवचन)
abhisaṃvṛtamenclosed/surrounded
abhisaṃvṛtam:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootabhi-saṃ-√vṛ (वृञ्/वृ) (धातु)
FormPast Passive Participle (क्त, कर्मणि), Napumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2 द्वितीया), Singular (एकवचन); agrees with jagat
hiindeed/for
hi:
Sambandha/Emphasis (Nipāta)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
FormAvyaya; particle (निपात) giving reason/emphasis
nakṣatra-tārā-ādi-vimāna-kīrṇamstrewn with celestial cars like stars and constellations
nakṣatra-tārā-ādi-vimāna-kīrṇam:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootnakṣatra + tārā + ādi + vimāna + kīrṇa (प्रातिपदिके)
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2 द्वितीया), Singular (एकवचन); बहुपद-तत्पुरुषः: (nakṣatra-tārā-ādi) as qualifier of vimāna; kīrṇa = 'strewn with'

Narrator in first person (frame speaker not explicit in snippet)

Tirtha: Revā (Narmadā) / Amarakāṇṭaka region (contextual)

Type: kshetra

Listener: A king (rājan)

Scene: A seer-like figure beholds the world as a mandala: concentric continents and oceans, above them a starry vault crowded with vimānas moving among constellations.

D
Dvīpa
S
Samudra
N
Nakṣatra
T
Tārā
V
Vimāna

FAQs

The world of nāma-rūpa is perceivable as a divine order when granted higher vision.

No single site; the verse is cosmological, supporting the sacred-geography worldview central to Revā Khaṇḍa.

None.