Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 51

ततो विजज्ञे मनसा क्षणेन अनेकरूपाः सहसा महेशा । चकार यन्मूर्तिभिरव्ययात्मा अष्टाभिराविश्य पुनः स तत्र

tato vijajñe manasā kṣaṇena anekarūpāḥ sahasā maheśā | cakāra yanmūrtibhiravyayātmā aṣṭābhirāviśya punaḥ sa tatra

Darauf erkannte Maheśa in einem Augenblick mit seinem Geist die vielen Gestalten. Das unvergängliche Selbst nahm acht Formen an, trat in sie ein und verweilte dort wiederum, alles durchdringend.

tataḥthereupon
tataḥ:
Sambandha (Discourse connector)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्/अनन्तरम् (then/thereupon)
vijajñecame to know / realized
vijajñe:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootvi-jan (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्
manasāby the mind
manasā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootmanas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
kṣaṇenain an instant
kṣaṇena:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootkṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; कालवाचक (in a moment)
aneka-rūpāḥmany-formed
aneka-rūpāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootaneka (प्रातिपदिक) + rūpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—कर्मधारयः (अनेकानि रूपाणि यस्य/ये)
sahasāsuddenly
sahasā:
Sambandha (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootsahasā (अव्यय)
Formअव्यय; सहसा/अचिरात् (suddenly)
maheśāḥthe great lords (Maheśas)
maheśāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmaheśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
cakāramade / created
cakāra:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
yatwhich / that
yat:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक
mūrtibhiḥwith forms
mūrtibhiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootmūrti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
avyaya-ātmāhe whose self is imperishable
avyaya-ātmā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootavyaya (प्रातिपदिक) + ātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—बहुव्रीहिः (अव्ययः आत्मा यस्य सः)
aṣṭābhiḥwith eight
aṣṭābhiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootaṣṭan (संख्या-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, बहुवचन; संख्यावाचक विशेषणम् (with eight)
āviśyahaving entered / pervading
āviśya:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootā-viś (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव (having entered/pervaded)
punaḥagain
punaḥ:
Sambandha (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्तिवाचक (again)
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tatrathere
tatra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (there)

Narrator (Revā-khaṇḍa frame; speaker not explicit in this snippet)

Tirtha: Revā (Narmadā) within Aṣṭamūrti frame

Type: kshetra

Scene: Maheśa radiates into eight emblematic manifestations: earth as mountain/linga-base, water as river (Revā), fire as sacrificial flame, wind as swirling banners, ether as starry dome, sun and moon as twin discs, and the yajamāna/ātman as a devotee-sage—each connected by luminous threads back to the imperishable Śiva.

M
Maheśa (Śiva)
A
Aṣṭa-mūrti (eight forms concept)

FAQs

The Lord is both transcendent and immanent—pervading the world through manifold sacred forms.

Not a direct tīrtha reference; it supports Śaiva tīrtha-mahātmya by asserting Śiva’s pervasion in the elements and cosmos.

None explicitly; the verse is primarily metaphysical/theological.