Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 9

महार्णवाः सप्त सरांसि द्वीपा नद्योऽथ सर्वा अथ भूर्भुवश्च । आपूर्यमाणाः सलिलौघजालैरेकार्णवं सर्वमिदं बभूव

mahārṇavāḥ sapta sarāṃsi dvīpā nadyo'tha sarvā atha bhūrbhuvaśca | āpūryamāṇāḥ salilaughajālairekārṇavaṃ sarvamidaṃ babhūva

Die sieben großen Ozeane, die Seen, die Kontinente, alle Flüsse und selbst die Bereiche von Bhūr und Bhuvaḥ—von Geflechten stürzender Wasserströme erfüllt—dies alles wurde zu einem einzigen Ozean.

महार्णवाःgreat oceans
महार्णवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + अर्णव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय-समास (महान् अर्णवः)
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या; विशेषण (indeclinable numeral used adjectivally)
सरांसिlakes
सरांसि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
द्वीपाःislands/continents
द्वीपाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootद्वीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
नद्यःrivers
नद्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
अथthen/and
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/अनन्तरार्थक (conj./then)
सर्वाःall
सर्वाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; नद्यः-विशेषण
अथthen/and
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/अनन्तरार्थक
भूःearth (bhūḥ)
भूः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भुवःmid-region (bhuvaḥ)
भुवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभुवस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (वेदोक्त-लोकनाम)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक-निपात
आपूर्यमाणाःbeing filled
आपूर्यमाणाः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootआ + पूर् (धातु) + यमान (कृदन्त)
Formवर्तमानकालिक कर्मणि-प्रत्ययान्त कृदन्त (present passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहूनां कर्तृपदानां (महार्णवाः इत्यादि) विशेषण
सलिलौघजालैःby networks/masses of torrents of water
सलिलौघजालैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसलिल (प्रातिपदिक) + ओघ (प्रातिपदिक) + जाल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सलिलस्य ओघः = सलिलौघः; सलिलौघानां जालम् = सलिलौघजालम्)
एकार्णवम्a single ocean (one ocean-like expanse)
एकार्णवम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक) + अर्णव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (एकः अर्णवः इव/एक-अर्णवः)
सर्वम्all
सर्वम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; इदम्-विशेषण
इदम्this (entire world)
इदम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
बभूवbecame
बभूव:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Śrī Markaṇḍeya

Tirtha: Revā-mahātmya (contextual)

Type: kshetra

Listener: King (bhūpa)

Scene: A map-like cosmos dissolving: seven oceans and continents lose boundaries; rivers become torrents; Bhūr and Bhuvaḥ submerge; everything turns into a single endless ocean (ekārṇava).

S
Seven oceans (sapta mahārṇava)
B
Bhūr-loka
B
Bhuvaḥ-loka
E
Ekārṇava

FAQs

The many worlds and waters merge into a single expanse at dissolution; spiritual practice aims at realizing the changeless reality beyond such cycles.

No local tīrtha is specified in this verse; it belongs to the Revā Khaṇḍa’s Narmadā-centered sacred narrative framework.

None.