Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 6

स ब्रह्मलोकं प्रजगाम शब्दो ब्रह्माण्डभाण्डं प्रचचाल सर्वम् । किमेतदित्याकुलचेतनास्ते वित्रस्तरूपा ऋषयो बभूवुः

sa brahmalokaṃ prajagāma śabdo brahmāṇḍabhāṇḍaṃ pracacāla sarvam | kimetadityākulacetanāste vitrastarūpā ṛṣayo babhūvuḥ

Jener Klang gelangte bis nach Brahmaloka, und das ganze „Gefäß“ des kosmischen Eies erbebte. In der Frage „Was ist dies?“ wurden die Rishis im Geist verwirrt und nahmen erschrockene Mienen an.

सःit/he
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ब्रह्मलोकम्Brahma-world
ब्रह्मलोकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootब्रह्म + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्रजगामreached/went forth
प्रजगाम:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + गम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
शब्दःthe sound
शब्दः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशब्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ब्रह्माण्डभाण्डम्the cosmic egg-vessel (universe)
ब्रह्माण्डभाण्डम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootब्रह्माण्ड + भाण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्रचचालshook/moved
प्रचचाल:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + चल् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सर्वम्entire
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (ब्रह्माण्डभाण्डम् इत्यस्य)
किम्what?
किम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक
एतत्this
एतत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/वाक्य-समाप्ति-निपात (quotative particle)
आकुलचेतनाःconfused in mind
आकुलचेतनाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआकुल + चेतना (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (ऋषयः)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
वित्रस्तरूपाःterrified in appearance
वित्रस्तरूपाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + त्रस् (धातु) + रूप (प्रातिपदिक; वित्रस्त = कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (ऋषयः)
ऋषयःsages
ऋषयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
बभूवुःbecame
बभूवुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Revā Khaṇḍa narrative field (cosmic validation of tirtha)

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis (frame implied)

Scene: A sonic wave travels upward to Brahmaloka; the cosmic egg appears as a vast vessel trembling; sages in Brahmaloka look at one another in alarm, faces pale and eyes widened.

B
Brahmaloka
Ṛṣis (sages)
B
Brahmāṇḍa (cosmic egg)

FAQs

Even the wisest are shaken by cosmic change; refuge in the Supreme steadies the mind when knowledge alone trembles.

No earthly tīrtha is named; the scene is set in Brahmaloka and cosmic space.

None is stated.