Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 116

प्राप्नोति ज्ञानमीशानान्मोक्षं प्राप्नोति केशवात् । नीलं रक्तं तदभवन्मेचकं यद्धि सूत्रकम्

prāpnoti jñānamīśānānmokṣaṃ prāpnoti keśavāt | nīlaṃ raktaṃ tadabhavanmecakaṃ yaddhi sūtrakam

Von Īśāna erlangt man wahre Erkenntnis; von Keśava erlangt man Mokṣa, die Befreiung. Und der Faden, dunkelblau und rot, wurde von tiefem, wolkendunklem Farbton.

प्राप्नोतिattains
प्राप्नोति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√आप् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
ज्ञानम्knowledge
ज्ञानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootज्ञान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ईशानात्from Īśāna (Śiva)
ईशानात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootईशान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), एकवचन
मोक्षम्liberation
मोक्षम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमोक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्राप्नोतिattains
प्राप्नोति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√आप् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
केशवात्from Keśava (Viṣṇu)
केशवात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootकेशव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), एकवचन
नीलम्blue
नीलम्:
Pradhana-visheshana (Predicate qualifier)
TypeAdjective
Rootनील (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (predicate adjective)
रक्तम्red
रक्तम्:
Pradhana-visheshana (Predicate qualifier)
TypeAdjective
Rootरक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (predicate adjective)
तत्that (it)
तत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अभवत्became
अभवत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
मेचकम्dark/blackish
मेचकम्:
Pradhana-visheshana (Predicate qualifier)
TypeAdjective
Rootमेचक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (predicate adjective)
यत्which
यत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
हिindeed, for
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formहेतौ/निश्चयार्थक-अव्यय (particle: indeed/for)
सूत्रकम्the little thread/string
सूत्रकम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत्रक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Mārkaṇḍeya (narrating; inferred)

Tirtha: Amaraparvata / Revā-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Listener: Bhārata

Scene: A symbolic close-up: a cord/thread (or rope) once blue and red now appears deep cloud-dark; behind it, a serene vision of Īśāna (Śiva aspect) and Keśava (Viṣṇu) as complementary sources—knowledge and liberation—while the pilgrim stands in quiet awe.

Ī
Īśāna (Śiva)
K
Keśava (Viṣṇu)

FAQs

The Purāṇa honors complementary grace: Śiva as bestower of knowledge and Viṣṇu as bestower of liberation.

The verse supports the Śuklatīrtha māhātmya sequence on the Narmadā in the Revā Khaṇḍa.

No direct prescription; it conveys doctrine (jñāna/mokṣa) and symbolic imagery (the cord’s color change).