Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 81

Devanagari script

तं वृषं बभ्रुमित्याहुः पूर्णं सर्वाङ्गशोभनम् । सर्वाङ्गेष्वेकवर्णो यः पिङ्गः पुच्छखुरेषु च

Transliteration

taṃ vṛṣaṃ babhrumityāhuḥ pūrṇaṃ sarvāṅgaśobhanam | sarvāṅgeṣvekavarṇo yaḥ piṅgaḥ pucchakhureṣu ca

Translation

Jener Stier heißt «babhru»—vollkommen und an jedem Glied schön. Der, welcher am ganzen Körper einfarbig ist und an Schweif und Hufen fahlgelb—

Word by Word

• तम्: that (one)
• तम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• वृषम्: bull
• वृषम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वृष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• बभ्रुम्: (as) ‘Babhru’
• बभ्रुम्: Karman (Object-complement/कर्म)
• Type: Noun
• Root: बभ्रु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; नाम (विशेषसंज्ञा)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/इत्यर्थक-अव्यय

• आहुः: they say
• आहुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अह् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• पूर्णम्: complete
• पूर्णम्: Karman (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पूर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (वृषम्)

• सर्वाङ्गशोभनम्: beautiful in all limbs
• सर्वाङ्गशोभनम्: Karman (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व-अङ्ग-शोभन (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—सर्वेषाम् अङ्गानां शोभनम्

• सर्वाङ्गेषु: in all limbs
• सर्वाङ्गेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सर्व-अङ्ग (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—सर्वेषु अङ्गेषु

• एकवर्णः: of one uniform color
• एकवर्णः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक-वर्ण (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुषार्थः—एकः वर्णः यस्य

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पिङ्गः: tawny
• पिङ्गः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (यः/वृषः)

• पुच्छखुरेषु: on the tail and hooves
• पुच्छखुरेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पुच्छ-खुर (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

Speaker

Unspecified in snippet (Revā-khaṇḍa narrator)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīrtha (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A ‘babhru’ bull—robust, symmetrical, glossy—stands adorned; the priest inspects limbs for completeness before sanctioning the release-gift.

Characters & Entities

• Babhru vṛṣa
• Vṛṣotsarga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Wholeness and auspiciousness in what is offered symbolize integrity in dharma and yield higher sacred efficacy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā-khaṇḍa tīrtha context (not explicitly named in the verse).

What ritualistic prescription is mentioned?

Choosing a ‘babhru’ bull—complete, beautiful, and with specified coloration—for vṛṣotsarga.