Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 15

Devanagari script

अग्नेरपत्यं प्रथमं सुवर्णं भूर्वैष्णवी सूर्यसुताश्च गावः । लोकास्त्रयस्तेन भवन्ति दत्ता यः काञ्चनं गां च भुवं च दद्यात्

Transliteration

agnerapatyaṃ prathamaṃ suvarṇaṃ bhūrvaiṣṇavī sūryasutāśca gāvaḥ | lokāstrayastena bhavanti dattā yaḥ kāñcanaṃ gāṃ ca bhuvaṃ ca dadyāt

Translation

Gold wird zuerst Nachkommenschaft Agnis genannt; die Erde ist Vaiṣṇavī; und die Kühe gelten als Töchter der Sonne. Wer Gold, eine Kuh und Land verschenkt, hat im Verdienst gleichsam die drei Welten gegeben.

Word by Word

• अग्नेः: of Agni (fire-god)
• अग्नेः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन — genitive singular

• अपत्यम्: offspring/progeny
• अपत्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अपत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• प्रथमम्: first
• प्रथमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — adjective to अपत्यम्

• सुवर्णम्: gold
• सुवर्णम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुवर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — in apposition/list item

• भूः: earth/land
• भूः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — nominative singular

• वैष्णवी: Vaiṣṇavī (belonging to Viṣṇu)
• वैष्णवी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वैष्णवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — adjective to भूः

• सूर्य-सुताः: daughters of the Sun
• सूर्य-सुताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक) + सुत (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सूर्यस्य सुताः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय/coordination conjunction)

• गावः: cows
• गावः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — nominative plural

• लोकाः: worlds
• लोकाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• त्रयः: three
• त्रयः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — numeral adjective to लोकाः

• तेन: by that/thereby
• तेन: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन — instrumental singular

• भवन्ति: become/come to be
• भवन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लट् (वर्तमानकाल), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• दत्ताः: given/donated
• दत्ताः: Karta (Predicate/कर्तृसम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: दा (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — predicate adjective to लोकाः

• यः: who (he who)
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — relative pronoun (subject)

• काञ्चनम्: gold
• काञ्चनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काञ्चन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — accusative singular

• गाम्: a cow
• गाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — accusative singular

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय conjunction)

• भुवम्: land/earth
• भुवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — accusative singular

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय conjunction)

• दद्यात्: should give/would give
• दद्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Mārkaṇḍeya (deduced from immediate context continuing into 144.1)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīrtha (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Nṛpa (king)

Visual Art Cues

Scene: A didactic tableau: gold gleams like fire, the earth is shown as a goddess with Vaiṣṇava emblems, and a radiant cow is linked to the sun; a donor offers these gifts at a sacred riverbank while priests witness.

Characters & Entities

• Agni
• Viṣṇu (Vaiṣṇavī)
• Sūrya
• gold (suvarṇa)
• cow (go)
• land (bhū/bhuva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Certain gifts—gold, cow, and land—are praised as supremely meritorious and world-encompassing in spiritual fruit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse sits within the Revā Khaṇḍa tīrtha narrative; it highlights dāna as a key means of gaining tīrtha-born merit.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dāna of gold (suvarṇa), a cow (go), and land (bhū/bhuva).