Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 14

तत्र तीर्थे तु यद्दानं स्नानं देवार्चनं नृप । क्रियते तत्फलं सर्वमक्षयायोपकल्पते

tatra tīrthe tu yaddānaṃ snānaṃ devārcanaṃ nṛpa | kriyate tatphalaṃ sarvamakṣayāyopakalpate

O König, welche Gabe, heilige Waschung und Verehrung der Devas auch immer an jenem Tīrtha vollzogen wird – ihre ganze Frucht wird unerschöpflich.

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) — स्थानवाचक adverb of place
तीर्थेat the sacred ford/place of pilgrimage
तीर्थे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन — Locative singular
तुindeed/and
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle) — emphasis/contrast
यत्whatever
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन — relative pronoun agreeing with दानम् etc.
दानम्gift/charity
दानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन — nominative/accusative singular
स्नानम्bathing
स्नानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
देव-अर्चनम्worship of the gods
देव-अर्चनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + अर्चन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (देवानाम् अर्चनम्)
नृपO king
नृप:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन — vocative singular
क्रियतेis done/performed
क्रियते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (वर्तमानकाल/present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)
तत्-फलम्its fruit/result
तत्-फलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (तस्य फलम्)
सर्वम्all/entire
सर्वम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — adjective qualifying तत्फलम्
अक्षयायfor imperishability/for an undiminishing (result)
अक्षयाय:
Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन — dative singular (purpose)
उपकल्पतेbecomes fit/serves; accrues
उपकल्पते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-कल्प् (धातु)
Formलट् (वर्तमानकाल), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

Mārkaṇḍeya (deduced from immediate context continuing into 144.1)

Tirtha: Revā-tīrtha (Narmadā tīrtha)

Type: ghat

Listener: Nṛpa (king)

Scene: A king is instructed by a sage at a river-ford; pilgrims bathe in the Revā, offer flowers and lamps, and distribute gifts; the atmosphere suggests ‘akṣaya’ merit radiating from the tīrtha.

T
tīrtha
D
dāna
S
snāna
D
deva-arcana
N
nṛpa (king/listener)

FAQs

Rituals done at a sanctified place become ‘akṣaya’—their merit does not diminish.

The same Revā Khaṇḍa tīrtha under discussion in Adhyāya 143 is glorified as granting akṣaya-phala.

Dāna (charity), snāna (sacred bath), and deva-arcana (worship) at the tīrtha.