Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 60

विहाय रेवां सुरसिन्धुसेव्यां तत्तीरसंस्थं च हरं हरिं च । उन्मत्तवद्भावविवर्जितस्त्वं क्व यासि रे मूढ दिगन्तराणि

vihāya revāṃ surasindhusevyāṃ tattīrasaṃsthaṃ ca haraṃ hariṃ ca | unmattavadbhāvavivarjitastvaṃ kva yāsi re mūḍha digantarāṇi

Du verlässt Revā, die selbst von den Göttern verehrt wird, und gibst Hara und Hari auf, die an ihren Ufern weilen—des rechten Empfindens beraubt wie ein Rasender—wohin gehst du, o Tor, in ferne Himmelsrichtungen umherirrend?

विहायhaving abandoned
विहाय:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
TypeVerb
Rootवि-हā (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः; धातु: √हा (to abandon) उपसर्ग: वि-
रेवाम्Reva (Narmadā river)
रेवाम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootरेवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
सुरसिन्धुसेव्याम्worthy of being served by the divine river
सुरसिन्धुसेव्याम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier of रेवाम्)
TypeAdjective
Rootसुरसिन्धु + सेव्य (प्रातिपदिक; √सेव्)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (सुरसिन्धोः सेव्याम् = fit to be served by the river of gods)
तत्that
तत्:
Viśeṣaṇa (Qualifier within compound)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; निर्देशक (that)
तीरसंस्थम्situated on the bank
तीरसंस्थम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier of हरम्)
TypeAdjective
Rootतीर + संस्थ (प्रातिपदिक; √स्था with सम्-)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; समासः सप्तमी-तत्पुरुषः (तीरे संस्थः = situated on the bank)
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
हरम्Hara (Śiva)
हरम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
हरिम्Hari (Viṣṇu)
हरिम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
उन्मत्तवत्like a madman
उन्मत्तवत्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootउन्मत्त + वत् (प्रातिपदिक)
Formउपमान-अव्यय (adverbial: 'like')
भावविवर्जितःdevoid of proper sense
भावविवर्जितः:
Viśeṣaṇa (Qualifier of त्वम्)
TypeAdjective
Rootभाव + विवर्जित (प्रातिपदिक; √वर्ज् with वि-)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (भावेन विवर्जितः = devoid of sense/feeling)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/स्त्री (सर्वनाम), प्रथमा (कर्ता), एकवचन
क्वwhere
क्व:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootक्व (अव्यय)
Formप्रश्न-अव्यय (interrogative adverb: where)
यासिdo you go
यासि:
Kriyā (Action)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट् (वर्तमान), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन; धातु: √या (to go)
रेO!
रे:
Sambodhana (Address)
TypeIndeclinable
Rootरे (अव्यय)
Formसम्बोधन-अव्यय (vocative particle)
मूढfool
मूढ:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootमूढ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन
दिगन्तराणिother directions
दिगन्तराणि:
Karma (Object/Goal as accusative)
TypeNoun
Rootदिक् + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (दिशाम् अन्तराणि = other directions/quarters)

Unspecified exhorter within the Revā-khaṇḍa narrative

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: kshetra

Scene: A pilgrim is admonished on the luminous Narmadā bank; the river glows as devas offer worship; on the tīra stand icons of Śiva (Hara) and Viṣṇu (Hari), while the wanderer looks confused toward distant horizons.

R
Revā (Narmadā)
H
Hara (Śiva)
H
Hari (Viṣṇu)
D
Devas

FAQs

Do not forsake a divinely sanctified tīrtha and its resident deities; spiritual progress depends on right bhāva and wise pilgrimage.

Revā (Narmadā) and her banks, described as worthy of even the gods’ reverence.

An implicit instruction: remain devoted at Revā-tīra and worship Hara (Śiva) and Hari (Viṣṇu) present there.