Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 7

युगान्ते समनुप्राप्ते पितामहदिनत्रये । मानसा ब्रह्मणः पुत्राः साक्षाद्ब्रह्मेव सत्तमाः

yugānte samanuprāpte pitāmahadinatraye | mānasā brahmaṇaḥ putrāḥ sākṣādbrahmeva sattamāḥ

Als das Ende des Zeitalters herankam—während des dreitägigen Zyklus des Großvaters (Brahmā)—traten die geistgeborenen Söhne Brahmās, die Besten der Wesen, hervor, als wäre Brahmā selbst leibhaftig erschienen.

युगान्तेat the end of the yuga
युगान्ते:
अधिकरण (Locative)
TypeNoun
Rootयुग + अन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘युगस्य अन्तः’ इति षष्ठी-तत्पुरुष
समनुप्राप्तेwhen (it) had fully arrived
समनुप्राप्ते:
अधिकरण (Locative absolute)
TypeAdjective
Rootसम् + अनु + प्राप्त (कृदन्त; √प्राप् (धातु), क्त)
Formसप्तमी, एकवचन; भूतकृदन्त; लोकेटिव्-अब्सोल्यूट (सप्तमी-सम्बन्ध) ‘when it had arrived’
पितामहदिनत्रयेin the three days of the Grandfather (Brahmā)
पितामहदिनत्रये:
अधिकरण (Locative)
TypeNoun
Rootपितामह + दिन + त्रय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘पितामहस्य दिनत्रयम्’ इति षष्ठी-तत्पुरुष (compound meaning: ‘in the three days of Brahmā’)
मानसाःmind-born
मानसाः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमानस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (of ‘putrāḥ’)
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
पुत्राःsons
पुत्राः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
साक्षात्directly
साक्षात्:
सम्बन्ध (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसाक्षात् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), ‘directly/in person’
ब्रह्मBrahmā
ब्रह्म:
उपमान (Standard of comparison)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपमान (in simile with ‘iva’)
इवlike
इव:
उपमा-सूचक (Simile marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय (simile particle)
सत्तमाःthe best of beings
सत्तमाः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसत् + तम (प्रातिपदिक; तमत्-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; अतिशयवाचक (superlative) विशेषण (of ‘putrāḥ’)

Mārkaṇḍeya

Listener: Sabhā audience

Scene: A cosmic dawn-at-dusk scene: Brahmā’s vast time-cycle symbolized; luminous mind-born sons appear, radiant and austere, resembling Brahmā in authority.

B
Brahmā (Pitāmaha)
M
Mānasa-putras (mind-born sons)

FAQs

At turning points of cosmic time, Brahmā’s primordial sages embody divine order, ensuring the continuity of creation and dharma.

No specific tīrtha; the verse supplies cosmological setting that supports the later tīrtha-organization associated with Narmadā.

None in this verse; it is descriptive cosmology.