Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 69

ते वञ्चिताः पङ्गुजडान्धभूता लोकेषु मर्त्याः पशुभिश्च तुल्याः । ये नाश्रिता रुद्रशरीरभूतां सोपानपङ्क्तिं त्रिदिवस्य रेवाम्

te vañcitāḥ paṅgujaḍāndhabhūtā lokeṣu martyāḥ paśubhiśca tulyāḥ | ye nāśritā rudraśarīrabhūtāṃ sopānapaṅktiṃ tridivasya revām

Betrogen sind jene Sterblichen in den Welten—sie werden lahm, stumpf und blind und den Tieren gleich—die nicht Zuflucht nehmen zur Revā, dem eigenen Leib Rudras, der Stufenreihe, die als Treppe zum Himmel dient.

तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम)
Formप्रथमा (1), बहुवचन; सर्वनाम
वञ्चिताःdeceived/cheated
वञ्चिताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवञ्च् (धातु) → वञ्चित (कृदन्त, क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; विशेषण
पङ्गुजडान्धभूताःbecome like lame, dull, and blind
पङ्गुजडान्धभूताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपङ्गु + जड + अन्ध + भूत (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; कर्मधारय-समास (पङ्गुश्च जडश्च अन्धश्च इव भूताः)
लोकेषुin the worlds
लोकेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), बहुवचन
मर्त्याःmortals
मर्त्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन
पशुभिःwith animals
पशुभिः:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
तुल्याःequal, comparable
तुल्याः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतुल्य (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; विशेषण; उपमान-सम्बन्धे (equal to)
येwho
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम)
Formप्रथमा (1), बहुवचन; सम्बन्धबोधक सर्वनाम (relative pronoun)
not
:
Nishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
आश्रिताःhaving resorted to
आश्रिताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootआ + श्रि (धातु) → आश्रित (कृदन्त, क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; विशेषण (ये)
रुद्रशरीरभूताम्which is Rudra’s very body
रुद्रशरीरभूताम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरुद्र + शरीर + भूत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषण (रेवाम्); षष्ठी-तत्पुरुष (रुद्रस्य शरीरम् इव/रुद्रस्य शरीरभूता)
सोपानपङ्क्तिम्the row of steps (stairway)
सोपानपङ्क्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसोपान + पङ्क्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सोपानानां पङ्क्तिः)
त्रिदिवस्यof heaven
त्रिदिवस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootत्रिदिव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन
रेवाम्Revā (Narmadā)
रेवाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरेवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: kshetra

Scene: A symbolic tableau: Revā personified as a luminous river-goddess whose form merges with Rudra; along her bank appears a stairway of stone steps rising into clouds, while shadowy figures who ignore her appear dim, stumbling, and animal-like.

R
Revā (Narmadā)
R
Rudra (Śiva)
T
Tridiva (Heaven)

FAQs

Neglect of a supreme tīrtha is framed as spiritual blindness; refuge in Revā is portrayed as a direct ascent toward higher worlds.

Revā (Narmadā), explicitly identified as Rudra’s embodied sacred presence and a ‘stairway’ to heaven.

Āśraya (taking refuge/resorting) in Revā—pilgrimage, residence, and reverent dependence on the river’s sanctity.