Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 26

त्रिवर्गसाधनं पुण्यं शतकोटिप्रविस्तरम् । स्मृत्वा जगाद च मुनीन्प्रति देवश्चतुर्मुखः

trivargasādhanaṃ puṇyaṃ śatakoṭipravistaram | smṛtvā jagāda ca munīnprati devaścaturmukhaḥ

Indem er jenes höchst verdienstvolle Purāṇa in Erinnerung rief—ungeheuer, bis zu hundert Krore ausgedehnt und ein Mittel zur Verwirklichung der drei Lebensziele—verkündete der viergesichtige Brahmā es den Weisen.

त्रिवर्गसाधनम्means to the three aims (dharma-artha-kāma)
त्रिवर्गसाधनम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootत्रि-वर्ग-साधन (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: त्रिवर्गस्य साधनम्
पुण्यम्meritorious
पुण्यम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (त्रिवर्गसाधनम्/शतकोटिप्रविस्तरम्)
शतकोटिप्रविस्तरम्having an extent of a hundred crores
शतकोटिप्रविस्तरम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशत-कोटि-प्रविस्तर (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: शतकोटीनां प्रविस्तरः
स्मृत्वाhaving remembered
स्मृत्वा:
Kriyā (पूर्वक्रिया/पूर्वकालिक)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formअव्ययकृदन्त (Gerund/क्त्वान्त), पूर्वकालिक क्रिया
जगादsaid
जगाद:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootगद् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक conjunction)
मुनीन्the sages
मुनीन्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), बहुवचन
प्रतिto/towards
प्रति:
Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formअव्यय (उपसर्ग/पूर्वसर्ग-निपात; here: preposition ‘towards/to’)
देवःthe god (Brahmā)
देवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
चतुर्मुखःfour-faced
चतुर्मुखः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर्-मुख (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि: यस्य चत्वारि मुखानि सः

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating; Brahmā is the described speaker within the narrative

Listener: munis (sages) as audience; also the addressed 'mune' in frame

Scene: Four-faced Brahmā in a teaching posture, surrounded by seated sages in a forest hermitage; a colossal, radiant manuscript-symbolizing the Purāṇa—unfurls like a cosmic canopy, hinting at 'hundred crores' vastness.

B
Brahmā (Caturmukha)
M
Munis
P
Purāṇa
T
Trivarga

FAQs

Purāṇa is celebrated as a sacred path that supports dharma, prosperity, and rightful desire, transmitted by Brahmā to the seers.

No specific location is praised in this verse; it emphasizes the Purāṇa’s scope and salvific utility.

Implicitly, listening/recitation of Purāṇa is upheld as meritorious, though no specific vrata or rite is detailed.