Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Rishi: Vājasaneyin ritual tradition (not explicit here)
Devata: Vanaspati (wood/tree principle) with embedded identifications to Soma, Viṣṇu, Indra
Chandas: Yajus (accented prose-verse)

ऊर्ग॑स्याङ्गिर॒स्यूर्ण॑म्म्रदा॒ ऊर्जं॒ मयि॑ धेहि । सोम॑स्य नी॒विर॑सि॒ विष्णो॒: शर्मा॑सि॒ शर्म॒ यज॑मानस्येन्द्र॑स्य॒ योनि॑रसि सु॑स॒स्याः कृ॒षीस्कृ॑धि । उच्छ्र॑यस्व वनस्पत ऊ॒र्ध्वो मा॑ पा॒ह्यᳪह॑स॒ आस्य य॒ज्ञस्यो॒द्रच॑:

ūŕgasya āṅgirasya ūrṇám-mradā ūŕjaṃ máyi dhehi | sómasya nīvír asi víṣṇoḥ śármāsi śárma yájamānasya índrasya yónir asi susasyā́ḥ kṛṣī́ḥ kṛdhi | ucchrā́yasma vanaspate ūrdhvó mā pāhy áṃhasa āsyá yajñásyodrácaḥ

O weiche Wolle der nährenden Kraft des Aṅgiras, lege in mich die Nahrungskraft (ūrj). Du bist Somās Gürtel; du bist Viṣṇus Schutz: gewähre dem Opfernden Schutz. Du bist Indras Schoß: mache unseren Ackerbau reich an guten Ernten. Richte dich auf, o Herr der Waldgewächse; aufrecht stehend, behüte mich vor Schuld und vor dem schädlichen Missgeschick dieses Opfers.

ऊर्गस्य । आङ्गिरस्य । ऊर्णम्-म्रदाः । ऊर्जम् । मयि । धेहि । सोमस्य । नीविः । असि । विष्णोः । शर्म । असि । शर्म । यजमानस्य । इन्द्रस्य । योनिः । असि । सुसस्याः । कृषीः । कृधि । उच्छ्रयस्व । वनस्पते । ऊर्ध्वः । मा । पाहि । अंहसः । आस्य । यज्ञस्य । उद्रचः ।

ऊर्गस्यof nourishment/strength
ऊर्गस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootऊर्ज् (प्रातिपदिक: ऊर्ज्/ऊर्ग्)
आङ्गिरस्यof (the) Āṅgirasa
आङ्गिरस्य:
सम्बन्ध
TypeAdjective (patronymic)
Rootआङ्गिरस (प्रातिपदिक)
ऊर्णम्wool/fleece
ऊर्णम्:
कर्म (of implied action like ‘take/put’)
TypeNoun
Rootऊर्ण (प्रातिपदिक)
म्रदाःsofteners/that which softens
म्रदाः:
कर्तृ/सम्बोधन-प्राय
TypeNoun/Adjective (Vedic usage)
Rootमृद् (धातु) → म्रदा (कृदन्त/नामधातु-रूप; here as addressed/used predicatively)
ऊर्जम्nourishment, vigor
ऊर्जम्:
कर्म
TypeNoun
Rootऊर्ज् (प्रातिपदिक)
मयिin me
मयि:
अधिकारण
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
धेहिplace/put
धेहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा (धातु)
सोमस्यof Soma
सोमस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
नीविःgirdle/band
नीविः:
कर्तृ/विशेष्य (as predicate-noun)
TypeNoun
Rootनीवि (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
विष्णोःof Viṣṇu
विष्णोः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
शर्मshelter, protection
शर्म:
कर्तृ/कर्म (predicative)
TypeNoun
Rootशर्मन् (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
शर्मa shelter
शर्म:
कर्म (as ‘(be) a shelter’)
TypeNoun
Rootशर्मन् (प्रातिपदिक)
यजमानस्यof the sacrificer
यजमानस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootयजमान (प्रातिपदिक)
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
योनिःwomb, seat, source
योनिः:
कर्तृ/विशेष्य (predicate-noun)
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
सुसस्याःof good crops/abundant grain
सुसस्याः:
सम्बन्ध
TypeAdjective/Noun
Rootसु-सस्य (प्रातिपदिक; ‘good crop’)
कृषीःcultivations, ploughings
कृषीः:
कर्म
TypeNoun
Rootकृषि (प्रातिपदिक)
कृधिmake/do
कृधि:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
उच्छ्रयस्वrise up, be raised
उच्छ्रयस्व:
क्रिया
TypeVerb
Rootश्रि/श्रय् (धातु) + उद्- (उपसर्ग)
वनस्पतेO lord of the forest (tree)
वनस्पते:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootवनस्पति (प्रातिपदिक)
ऊर्ध्वःupright, upward
ऊर्ध्वः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक)
माम्me
माम्:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
पाहिprotect
पाहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootपा (धातु)
अंहसःfrom sin/distress
अंहसः:
अपादान
TypeNoun
Rootअंहस् (प्रातिपदिक)
आस्यof the mouth/face
आस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootआस्य (प्रातिपदिक)
यज्ञस्यof the sacrifice
यज्ञस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
उद्रचःthe upholder/raiser (that which lifts up)
उद्रचः:
कर्तृ/विशेष्य
TypeNoun (agent/act noun, Vedic)
Rootरच् (धातु) + उद्- (उपसर्ग) → उद्रच् (कृदन्त/नाम)
V
Vanaspati
S
Soma
V
Viṣṇu
I
Indra
Ū
Ūrj (Nourishing Power)