Mantra 37
Rishi: RV solar hymn tradition (not explicitly specified in VS line)
Devata: Sūrya (with cosmological day/night bandhu)
Chandas: Triṣṭubh (to be metrically verified)
Samhita Patha (Devanagari)
तत्सूर्य॑स्य देव॒त्वं तन्म॑हि॒त्वं म॒ध्या कर्तो॒र्वित॑त॒ᳪ सं ज॑भार । य॒देदयु॑क्त ह॒रित॑: स॒धस्था॒दाद्रात्री॒ वास॑स्तनुते सि॒मस्मै॑
Transliteration
tát sū́ryasya devatváṃ tán mahitváṃ madhyā́ kartór vítataṃ sáṃ jabhāra | yád éd ayukta háritaḥ sadhásthād ā́d rā́trīr vā́sas tanute simásmai
Translation
Das ist die Gottheit der Sonne, das ist ihre Hoheit: mitten im Wirken sammelte er ein, was weithin ausgebreitet war. Als er die fahlgelben Rosse von ihrem Standplatz anspannte, da breitet sich die Nacht ihm wie ein Gewand aus.
Padapatha (Word Analysis)
तत् । सू॒र्य॑स्य । दे॒व॒त्वम् । तत् । म॒हि॒त्वम् । म॒ध्या । कर्तोः । वि-त॑तम् । सम् । ज॒भार । यत् । ए॒द् । अ॒यु॒क्त । ह॒रित॑ः । स॒ध-स्था॑त् । आत् । रा॒त्रीः । वासः । त॒नु॒ते । सि॒म् । अ॒स्मै॑
Word by Word
तत्that (this fact/thing)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
देवत्वम्divinity, godhood
देवत्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेवत्व (प्रातिपदिक; देव + त्व)
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
महित्वम्greatness, majesty
महित्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहित्व (प्रातिपदिक; महत् + त्व)
मध्याin the middle
मध्या:
Adhikaraṇa
TypeAdjective (used adverbially)
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
कर्तोःof the doer/maker
कर्तोः:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootकर्तृ (प्रातिपदिक; √कृ ‘to do’ से)
विततम्spread out, extended
विततम्:
Karma
TypeParticiple/Adjective
Rootवि-√तन् (धातु) → वितत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
सम्together, completely
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
जभारhe bore/brought, carried
जभार:
Kriyā
TypeVerb
Root√भृ (धातु) + ज (अभ्यास) → जभार
यत्which/that
यत्:
Karma
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एद्indeed/just/then (particle)
एद्:
—
TypeIndeclinable
Rootएद् (निपात/अव्यय; वैदिक)
अयुक्तhe yoked, harnessed
अयुक्त:
Kriyā
TypeVerb
Rootआ-√युज् (धातु) → अयुक्त
हरितःthe tawny (mares), the bays
हरितः:
Karma
TypeNoun
Rootहरित् (प्रातिपदिक)
सधस्थात्from the common seat/abode
सधस्थात्:
Apādāna
TypeNoun
Rootसधस्था (प्रातिपदिक)
आtowards, unto
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
द्रात्रीNight
द्रात्री:
Kartā
TypeNoun
Rootद्रात्री (प्रातिपदिक; वैदिक रूप, ‘रात्रि’)
वासःa garment, covering
वासः:
Karma
TypeNoun
Rootवासस् (प्रातिपदिक)
तनुतेspreads, extends
तनुते:
Kriyā
TypeVerb
Root√तन् (धातु)
सिम्indeed, surely (particle)
सिम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसिम् (निपात/अव्यय; वैदिक)
अस्मैfor him/for this one
अस्मै:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
S
SūryaR
Rātri (Night)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes