Mantra 37
Rishi: Śukla-Yajurvedic ritual tradition.
Devata: Context-dependent (often Agni or a luminous deity; requires surrounding anuvāka mapping).
Chandas: Anuṣṭubh-like short meter (tri-pāda; requires metrical verification against pada counts)
Samhita Patha (Devanagari)
के॒तुं कृ॒ण्वन्न॑के॒तवे॒ पेशो॑ मर्या अपे॒शसे॑ । समु॒षद्भि॑रजायथाः
Transliteration
ketúṃ kṛṇván akétave péśo maryā́ apéśase | samúṣadbhir ajāyathāḥ ||
Translation
Ein Zeichen schaffend für den Zeichenlosen, eine schöne Gestalt für den Gestaltlosen, o jugendlicher Held, wurdest du zusammen mit den Morgenröten geboren.
Padapatha (Word Analysis)
के॒तुम् । कृ॒ण्वन् । अ॒के॒तवे॑ । पेशः॑ । म॒र्याः । अ॒पे॒शसे॑ । सम् । उ॒षद्भिः॑ । अ॒जा॒य॒थाः
Word by Word
केतुम्a banner/sign; splendour (as an object)
केतुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकेतु (प्रातिपदिक) अथवा √चि/√कित् (प्रकाश/चिह्नार्थे) से निष्पन्न ‘केतु’
कृण्वन्making, producing
कृण्वन्:
कर्तृ (क्रियाविशेषणरूपेण) / कर्ता-संबन्धी
TypeVerb
Root√कृ (करणे) → कृण्वत् (वर्तमान कृदन्त)
अकेतवेfor the signless/unknowing one
अकेतवे:
सम्प्रदान
TypeAdjective
Rootअ-केतु (प्रातिपदिक) = ‘केतु’ का अभाव
पेशःform, beauty, adornment
पेशः:
कर्म
TypeNoun
Rootपेशस् (प्रातिपदिक)
मर्याःyoung men, vigorous men
मर्याः:
कर्ता
TypeNoun
Rootमर्य (प्रातिपदिक)
अपेशसेfor the formless/ill-adorned one
अपेशसे:
सम्प्रदान
TypeAdjective
Rootअ-पेशस् (प्रातिपदिक) = ‘पेशस्’ का अभाव
सम्together, completely (prefix)
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग)
उषद्भिःwith the dwellers/abiders
उषद्भिः:
करण
TypeNoun (agentive participle used substantively)
Root√वस् (निवासे) → उषद्/उषत् (कृदन्त ‘उषद्’ = ‘वसन्/निवसन्’)
अजायथाःyou were born; you came to be
अजायथाः:
— (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (जन्मनि) + अ (अग्मेण/आगमेण) → अजायथाः
Entities Mentioned
U
Uṣas (Dawns)A
Agni (or a luminous, dawn-born power)K
Ketu (Sign/Standard)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes