Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 31

Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: The three goddesses (Bhāratī-triad) and Indra as lord
Chandas: Virāj

होता॑ यक्ष॒त्पेश॑स्वतीस्ति॒स्रो दे॒वीर्हि॑र॒ण्ययी॒र्भार॑तीर्बृह॒तीर्म॒हीः पति॒मिन्द्रं॑ वयो॒धस॑म् । वि॒राजं॒ छन्द॑ इ॒हेन्द्रि॒यं धे॒नुं गां न वयो॒ दध॒द्व्यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑

hótā yákṣat-péśasvatīs tisró devī́r hiraṇyáyīr bhā́ratīr bṛhatī́r mahī́ḥ pátim índraṃ vayódhasam | virā́jaṃ chánda ihéndríyaṃ dhénuṃ gā́ṃ na váyo dádhad vyántv ā́jyasya hótar yája

Der Hotṛ möge die drei strahlenden Göttinnen verehren, die goldenen Bhāratīs, groß und mächtig, und Indra, ihren Herrn, den Träger der Lebenskraft. Virāj ist das Metrum; hier ist die Kraft: wie eine Milchkuh, lebensstärkend, mögen sie strömen; o Hotṛ, opfere mit Ājya (geklärter Butter)!

होता । यक्षत् । पेशस्वतीः । तिस्रः । देवीः । हिरण्ययीः । भारतीः । बृहतीः । महीः । पतिम् । इन्द्रम् । वयः-धसम् । विराजम् । छन्दः । इह । इन्द्रियम् । धेनुम् । गाम् । न । वयः । दधत् । व्यन्तु । आज्यस्य । होतः । यज ।

होताthe Hotṛ-priest (invoker)
होता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहोतृ (√हु)
यक्षत्let him worship / offer
यक्षत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√यज् (यक्ष्)
पेशस्वतीःthe beautiful/ornamented (ones)
पेशस्वतीः:
कर्म
TypeAdjective
Rootपेशस् + वत् (पेशस्वत्)
तिस्रःthree
तिस्रः:
कर्म
TypeNumeral (Adjective)
Rootत्रि
देवीःgoddesses
देवीः:
कर्म
TypeNoun
Rootदेवी
हिindeed, for
हि:
सम्बन्ध/उपपत्ति
TypeIndeclinable
Rootहि
हिरण्ययीःgolden
हिरण्ययीः:
कर्म
TypeAdjective
Rootहिरण्ययी (हिरण्य + य) अथवा हिरण्यमय
भारतीःthe Bhāratīs
भारतीः:
कर्म
TypeNoun
Rootभारती
बृहतीःthe Bṛhatīs
बृहतीः:
कर्म
TypeNoun
Rootबृहती
महीःthe Mahīs
महीः:
कर्म
TypeNoun
Rootमही
पतिम्the lord
पतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपति
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र
वयोधसम्bestowing vigor/strength (vayo-dhas)
वयोधसम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootवयोधस्
विराजम्Virāj (the radiant one)
विराजम्:
कर्म
TypeNoun
Rootविराज्
छन्दःmeter / sacred chant
छन्दः:
कर्म
TypeNoun
Rootछन्दस्
इहhere
इह:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootइह
इन्द्रियम्power, vigor
इन्द्रियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्रिय
धेनुम्milch-cow
धेनुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootधेनु
गाम्cow
गाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगो
like
:
सम्बन्ध/उपपत्ति
TypeIndeclinable
Root
वयःvigor, life-force
वयः:
कर्म
TypeNoun
Rootवयस्
दधत्placing, bestowing
दधत्:
कर्तृ
TypeVerb (Participle)
Root√धा (दधत्)
व्यन्तुlet them blow/spread forth
व्यन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Root√अन् (वि + अन्) अथवा √वा (वि + वा) — वैदिक रूप
आज्यस्यof ghee
आज्यस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootआज्य
होतरिin/at the Hotṛ
होतरि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootहोतृ
यजworship! offer!
यज:
क्रिया
TypeVerb
Root√यज्
B
Bhāratīs (three goddesses)
I
Indra
V
Virāj (metre)