Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 30

Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla Yajurveda redactional lineage)
Devata: Indra (with Hotṛ/paired divine functionaries invoked as assistants)
Chandas: Jagatī

होता॑ यक्ष॒त्प्रचे॑तसा दे॒वाना॑मुत्त॒मं यशो॒ होता॑रा दैव्या क॒वी स॒युजेन्द्रं॑ वयो॒धस॑म् । जग॑तीं॒ छन्द॑ इन्द्रि॒यम॑न॒ड्वाहं॒ गां वयो॒ दध॑द्वी॒तामाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑

hótā yákṣat-prácetasā devā́nām uttamáṃ yáśo hótārā daivyā́ kavī́ sayújéndraṃ vayódhasam | jagátīṃ chánda indríyam anaḍvā́haṃ gā́ṃ váyo dádhad vītā́m ā́jyasya hótar yája

Der Hotṛ möge, mit vorausschauendem Geist, verehren und den Göttern ihren höchsten Ruhm erwirken; die beiden göttlichen Hotṛs, die Seher, gemeinsam angeschirrt, mögen Indra verehren, den Träger der Lebenskraft. Jagatī ist das Metrum, der Stier ist die Kraft; lebensstärkend mögen sie die Kuh gewinnen; o Hotṛ, opfere mit Ājya (geklärter Butter).

होता । यक्षत् । प्र-चेतसा । देवानाम् । उत्तमम् । यशः । होतारा । दैव्यौ । कवी । स-युजा । इन्द्रम् । वयः-धसम् । जगतीम् । छन्दः । इन्द्रियम् । अनड्वाहम् । गाम् । वयः । दधत् । वीताम् । आज्यस्य । होतः । यज ।

होताthe Hotṛ-priest (invoker)
होता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहोतृ (√हु)
यक्षत्let him worship/sacrifice
यक्षत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√यज् (यक्ष्)
प्रचेतसाwith foresight/with wise insight
प्रचेतसा:
करण
TypeAdjective
Rootप्रचेतस्
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदेव
उत्तमम्the highest
उत्तमम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootउत्तम
यशःglory, renown
यशः:
कर्म
TypeNoun
Rootयशस्
होतारौthe two Hotṛs (invoking priests)
होतारौ:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहोतृ (√हु)
दैव्यौdivine
दैव्यौ:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootदैव्य
कवीthe two seers/poets
कवी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकवि
सयुजाyoked together, united
सयुजा:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootसयुज्
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र
वयोधसम्strength-giving, bestowing vigor
वयोधसम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootवयोधस्
जगतीम्the Jagatī (metre)
जगतीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootजगती
छन्दःmetre (chandas)
छन्दः:
कर्म
TypeNoun
Rootछन्दस्
इन्द्रियम्powerful, pertaining to Indra; vigor
इन्द्रियम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootइन्द्रिय
अनड्वाहम्a draft-ox, bull
अनड्वाहम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअनड्वाह्
गाम्a cow
गाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगो
वयःvigor, vital power
वयः:
कर्म
TypeNoun
Rootवयस्
दधत्placing, bestowing
दधत्:
कर्तृ
TypeVerb
Root√धा
वीताम्let the two come/approach
वीताम्:
क्रिया
TypeVerb
Root√वी (वी-गत्यर्थ/प्राप्त्यर्थ) / √व्या (व्याति) (पाठभेदसम्भव)
आज्यस्यof ghee (clarified butter)
आज्यस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootआज्य
होतरिin/at the Hotṛ (office/seat of the Hotṛ)
होतरि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootहोतृ
यजsacrifice! worship!
यज:
क्रिया
TypeVerb
Root√यज्
I
Indra
H
Hotṛ (human priest)
D
Divine Hotṛs (Hotārā daivyā, kavī)