Mantra 38
Rishi: Ṛgvedic provenance; incorporated into VS.
Devata: Indra.
Chandas: Triṣṭubh.
Samhita Patha (Devanagari)
ई॒डि॒तो दे॒वैर्हरि॑वाँ२ अभि॒ष्टिरा॒जुह्वा॑नो ह॒विषा॒ शर्ध॑मानः । पु॒र॒न्द॒रो गो॑त॒भिद्वज्र॑बाहु॒रा या॑तु य॒ज्ञमुप॑ नो जुषा॒णः
Transliteration
īḍitó deváir harivā́n abhíṣṭir ā́juhvāno havíṣā śárdhamānaḥ | purandará gotabhíd vajrabāhur ā́ yātu yajñám úpa no juṣā́ṇaḥ ||
Translation
Von den Göttern gepriesen, der fuchsrossige, unser Beistand, der mit der Opfergabe darbringt, durch das Havís entflammt, an Macht zunehmend,— der Burgenbrecher, der Spalter des Kuhstalls, der Donnerkeulenträger,— er komme zu unserem Opfer, daran Gefallen findend, zu uns.
Padapatha (Word Analysis)
ईडितः । देवैः । हरिवान् । अभिष्टिः । आजुह्वानः । हविषा । शर्धमानः । पुरन्दरः । गोत-भित् । वज्र-बाहुः । आ । यातु । यज्ञम् । उप । नः । जुषाणः ।
Word by Word
ईडितःpraised
ईडितः:
विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
TypeAdjective
Rootईड् (स्तुतौ) → ईडित (क्त) / √ईड्
देवैःby the gods
देवैः:
कर्तृ (स्तुतौ करण/कर्तृ-समूहः)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
हरिवान्having tawny steeds
हरिवान्:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootहरिवत् (प्रातिपदिक; हरि-युक्तः)
अभिष्टिःhelper; succour
अभिष्टिः:
कर्तृ/विशेष्य (इन्द्रस्य)
TypeNoun
Rootअभिष्टि (प्रातिपदिक)
आhither; towards
आ:
क्रियाविशेषण (आगमनार्थे)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
जुह्वानःoffering; pouring (into the fire)
जुह्वानः:
कर्तृ (इन्द्रः)
TypeVerb (participle)
Root√हु (जुहोति, होमादाने) → जुह्वान (शतृ/वर्तमान कृदन्त)
हविषाwith oblation
हविषा:
करण
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
शर्धमानःgrowing strong; increasing
शर्धमानः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeVerb (participle)
Rootशर्ध्/शृध् (वर्धने/बलवृद्धौ) → शर्धमान (शानच्)
पुरन्दरःPurandara (fort-destroyer)
पुरन्दरः:
कर्तृ (इन्द्रः)
TypeNoun
Rootपुरन्दर (प्रातिपदिक; इन्द्रनाम)
गोतम्the cow (cattle)
गोतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
भित्splitter; cleaver
भित्:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Root√भिद् (विदारणे) → भित् (क्विप्/कृदन्त; ‘भेदकः’)
वज्रबाहुःwhose arm is the thunderbolt
वज्रबाहुः:
कर्तृ (इन्द्रः)
TypeNoun
Rootवज्र + बाहु (समास; प्रातिपदिक)
आhither
आ:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
यातुlet (him) come
यातु:
क्रिया (आगमनम्)
TypeVerb
Root√या (गत्यर्थे)
यज्ञम्to the sacrifice
यज्ञम्:
कर्म (गमनस्य)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
उपnear; unto
उप:
क्रियाविशेषण (समीपार्थे)
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
नःof us; our
नः:
सम्बन्ध (अस्माकम्)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
जुषाणःbeing pleased; accepting
जुषाणः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeVerb (participle)
Root√जुष् (सेवने/प्रीतौ) → जुषाण (शानच्)
Entities Mentioned
I
IndraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes