Mantra 39
Rishi: Indra-stuti complex (Vājasaneyin anuvāka tradition)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒भि गो॒त्राणि॒ सह॑सा॒ गाह॑मानोऽद॒यो वी॒रः श॒तम॑न्यु॒रिन्द्र॑: । दु॒श्च्य॒व॒नः पृ॑तना॒षाड॑यु॒ध्योऽस्माक॒ᳪ सेना॑ अवतु॒ प्र यु॒त्सु
Transliteration
abhí gotrā́ṇi sáhasā gā́hamāno’dayo vīráḥ śatámanyur índraḥ | duścyavanáḥ pṛtanāṣā́ḍ ayúdhyo’smā́kaṃ sénā avatu prá yútsu ||
Translation
Mit Macht gegen die Sippen anstürmend, eindringend — der unnachsichtige Held, Indra von hundertfachem Zorn; schwer zu verdrängen, der Heerscharenbezwinger, unbesiegbar: er schütze unser Heer an der Front, inmitten der Kämpfe.
Padapatha (Word Analysis)
अभि । गोत्राणि । सहसा । गाहमान: । अ-दय: । वीर: । शत-मन्यु: । इन्द्र: । दुश्-च्यवन: । पृतना-षाट् । अ-युध्य: । अस्माकम् । सेनाम् । अवतु । प्र । युत्सु
Word by Word
अभिtowards, upon
अभि:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
गोत्राणिcow-stalls; herds; enclosures
गोत्राणि:
Karma
TypeNoun
Rootगोत्र (प्रातिपदिक)
सहसाwith force, by might
सहसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक)
गाहमानःentering, plunging into
गाहमानः:
Kartā
TypeVerb
Rootगाह् (धातु) → गाहमान (शतृ/शानच्-प्रत्यय, आत्मनेपद वर्तमान कृदन्त)
अदायःunyielding; not giving way
अदायः:
Kartā
TypeAdjective
Rootअदाय (प्रातिपदिक; न-उपसर्ग + दा/दय्-सम्बन्धः; ‘अदाय’ = not giving / unyielding)
वीरःhero
वीरः:
Kartā
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
शतमन्युःof a hundred-fold wrath; very fierce
शतमन्युः:
Kartā
TypeAdjective
Rootशत-मन्यु (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
दुश्च्यवनःhard to dislodge; unshakable
दुश्च्यवनः:
Kartā
TypeAdjective
Rootदुस्-च्यवन (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि)
पृतनाषाट्conqueror in battles
पृतनाषाट्:
Kartā
TypeAdjective
Rootपृतना-षाह्/षाड् (प्रातिपदिक; ‘battle-overpowerer’)
अयुध्यःinvincible; not to be fought down
अयुध्यः:
Kartā
TypeAdjective
Rootयुध् (धातु) → अ-युध्य (नञ्-पूर्वक; ‘not to be fought/overcome’)
अस्माकम्of us, our
अस्माकम्:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
सेनाःarmies
सेनाः:
Kartā
TypeNoun
Rootसेना (प्रातिपदिक)
अवतुmay (he) protect
अवतु:
Kartā
TypeVerb
Rootअव् (धातु)
प्रforth; forward; fully
प्र:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
युत्सुin battles
युत्सु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootयुध् → युत्सु (प्रातिपदिक ‘युत्सु’ = battles; loc. pl.)
Entities Mentioned
I
IndraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes