Mantra 38
Rishi: Indra-related martial anuvāka; traditional attribution within Vājasaneyin transmission (often treated as Indra-stuti complex rather than a single named ṛṣi)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (dominant cadence; martial stotra style)
Samhita Patha (Devanagari)
गो॒त्र॒भिदं॑ गो॒विदं॒ वज्र॑बाहुं॒ जय॑न्त॒मज्म॑ प्रमृ॒णन्त॒मोज॑सा । इ॒मᳪ स॑जाता॒ अनु॑ वीरयध्व॒मिन्द्र॑ᳪ सखायो॒ अनु॒ सᳪ र॑भध्वम्
Transliteration
gotrabhídaṃ govídaṃ vájrabāhuṃ jáyantam ájma pramṛṇántam ójasā | imáṃ sajātā ánu vīrayadhvam índraṃ sakhāyo ánu sáṃ rabhadhvam ||
Translation
Den Spalter der Geschlechter, den Rindergewinner, den Blitzarmigen — siegreich im Ansturm, zermalmend mit Kraft: ihm nach, o Stammesgenossen, werdet zu Helden; Indra nach, o Gefährten, schließt euch zusammen und ergreift fest.
Padapatha (Word Analysis)
गोत्र-भिदम् । गो-विदम् । वज्र-बाहुम् । जयन्तम् । अज्म । प्र-मृणन्तम् । ओजसा । इमम् । स-जाता: । अनु । वीरयध्वम् । इन्द्रम् । सखाय: । अनु । सम्-रभध्वम्
Word by Word
गोत्रभिदम्clan/lineage-splitting (destroyer of hostile clans)
गोत्रभिदम्:
कर्म (इन्द्रम् विशेषयति)
TypeAdjective
Rootगोत्रभिद् (प्रातिपदिक; गोत्र + भिद् ‘भेदने’)
गोविदम्finder/winner of cattle
गोविदम्:
कर्म (इन्द्रम् विशेषयति)
TypeAdjective
Rootगोविद् (प्रातिपदिक; गो + विद् ‘वेदने/लाभे’)
वज्रबाहुम्whose arm is the thunderbolt
वज्रबाहुम्:
कर्म (इन्द्रम् विशेषयति)
TypeAdjective
Rootवज्रबाहु (प्रातिपदिक; वज्र + बाहु)
जयन्तम्conquering, victorious
जयन्तम्:
कर्म (इन्द्रम् विशेषयति)
TypeParticiple (Adjectival)
Root√जि (जये) → जयन्त् (वर्तमान कृदन्त/शतृ)
अज्मthe battle-ground/track (the field)
अज्म:
कर्म (प्रमृणन्तम् इत्यस्य कर्म)
TypeNoun
Rootअज्मन्/अज्म (प्रातिपदिक; ‘मार्ग/अरण्य/रणभूमि’—वैदिक)
प्रमृणन्तम्crushing, destroying
प्रमृणन्तम्:
कर्म (इन्द्रम् विशेषयति)
TypeParticiple (Adjectival)
Root√मृण् (हिंसायाम्) → प्रमृणन्त् (वर्तमान कृदन्त/शतृ; उपसर्ग: प्र)
ओजसाwith strength, by might
ओजसा:
करण
TypeNoun
Rootओजस् (प्रातिपदिक)
इमम्this (one)
इमम्:
कर्म (अनु-वीरयध्वम् इत्यस्य कर्म)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सजाताःO kindred/companions (born together)
सजाताः:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative address)
Rootसजात (प्रातिपदिक; सह + जात)
अनुafter, along, following
अनु:
—
TypeIndeclinable
Rootअनु (अव्यय)
वीरयध्वम्encourage (him), make (him) heroic
वीरयध्वम्:
क्रिया (आज्ञा)
TypeVerb
Root√वीरय् (वीर्ये/प्रोत्साहने; denominative from वीर) — लोट्
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म (अनु-वीरयध्वम्/अनु-सम्-रभध्वम् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सखायःO friends
सखायः:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative address)
Rootसखि (प्रातिपदिक)
अनुafter, following
अनु:
—
TypeIndeclinable
Rootअनु (अव्यय)
सम्together, completely
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (अव्यय/उपसर्ग)
रभध्वम्take hold (of him), rally to (him)
रभध्वम्:
क्रिया (आज्ञा)
TypeVerb
Root√रभ् (रम्भणे/आलम्बने ‘to seize, take hold’) — लोट्; उपसर्ग: सम्
Entities Mentioned
I
IndraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes