Mantra 15
Rishi: Vājasaneyin tradition (Yājñavalkya lineage attribution in later framing)
Devata: Rudra
Chandas: Yajus (non-metrical/prose-formula with cadence)
Samhita Patha (Devanagari)
मा नो॑ म॒हान्त॑मु॒त मा नो॑ अर्भ॒कं मा न॒ उक्ष॑न्तमु॒त मा न॑ उक्षि॒तम् । मा नो॑ वधीः पि॒तरं॒ मोत मा॒तरं॒ मा न॑: प्रि॒यास्त॒न्वो॒ रुद्र रीरिषः
Transliteration
mā́ no mahā́ntam utá mā́ no arbhakáṃ mā́ na ukṣántam utá mā́ na ukṣitám | mā́ no vadhīḥ pitáraṃ mótá mātáraṃ mā́ naḥ priyā́s tanvò rudra rīriṣaḥ
Translation
Erschlage uns nicht, weder den Großen noch den Kleinen; erschlage uns nicht, weder den heranwachsenden Jüngling noch den Vollerwachsenen. Erschlage uns nicht, weder den Vater noch die Mutter; verletze nicht, o Rudra, unsere lieben Leiber.
Padapatha (Word Analysis)
मा । नः । महान्तम् । उत । मा । नः । अर्भकम् । मा । नः । उक्षन्तम् । उत । मा । नः । उक्षितम् । मा । नः । वधीः । पितरम् । मा । उत । मातरम् । मा । नः । प्रियाः । तन्वः । रुद्र । रीरिषः
Word by Word
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध) अव्यय
नःus / to us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
महान्तम्the great (one)
महान्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहन्त्
उतand / also
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात) अव्यय
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध) अव्यय
नःus / to us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
अर्भकम्the small/young (one), child
अर्भकम्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootअर्भक
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध) अव्यय
नःus / to us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
उक्षन्तम्the bull (the begetting one)
उक्षन्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootउक्षन् (उक्षन् ‘बैल/वृषभ’)
उतand / also
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात) अव्यय
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध) अव्यय
नःus / to us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
उक्षितम्the grown/strengthened one (the mature one)
उक्षितम्:
Karma
TypeAdjective (past passive participle used substantively)
Rootउक्षित (√उक्ष् ‘सिञ्चने/वर्षणे’ → उक्षित ‘sprinkled, moistened; grown/strengthened’)
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध) अव्यय
नःus / to us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
वधीःyou should not slay
वधीः:
—
TypeVerb
Root√वध् (हिंसायाम्)
पितरम्father
पितरम्:
Karma
TypeNoun
Rootपितृ
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध) अव्यय
उतand / also
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात) अव्यय
मातरम्mother
मातरम्:
Karma
TypeNoun
Rootमातृ
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध) अव्यय
नःus / to us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
प्रियाःdear (ones)
प्रियाः:
Kartā (of implied ‘be/are’) / Karma (of ‘harm’)
TypeAdjective (used substantively)
Rootप्रिय
तन्वःof (our) bodies/persons
तन्वः:
Apādāna/Adhikaraṇa (relation)
TypeNoun
Rootतनू
रुद्रO Rudra
रुद्र:
—
TypeNoun (vocative)
Rootरुद्र
रीरिषःdo not harm
रीरिषः:
—
TypeVerb
Root√रीष्/√रिष् (हिंसायाम्) (intensive/desiderative sense in Vedic usage)
Entities Mentioned
R
RudraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes