Mantra 54
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic school attribution)
Devata: Agni; and collectively Viśve Devāḥ
Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-like cadence (ritual prose-verse; not a strict single-meter identification in all recensions)
Samhita Patha (Devanagari)
उद्बु॑ध्यस्वाग्ने॒ प्रति॑ जागृहि॒ त्वमि॑ष्टापू॒र्ते सᳪ सृ॑जेथाम॒यं च॑ । अ॒स्मिन्त्स॒धस्थे॒ अध्युत्त॑रस्मि॒न् विस्वे॑ देवा॒ यज॑मानाश्च सीदत
Transliteration
udbúdhya svāgne práti jāgṛhi tvám iṣṭāpūrté sáṃ sṛjethām ayáṃ ca | asmínt sadhásthe ádhy ùttarasmín víśve devā́ yajámānāś ca sīdata
Translation
Erwache, o Agni; und wache du als Erwiderung. Mögen Iṣṭāpūrta und dieser (Opferherr) sich verbinden. Auf diesem gemeinsamen Sitz, auf dieser höheren Stätte sollen alle Götter und die Opfernden sich niedersetzen.
Padapatha (Word Analysis)
उत्-बु॒ध्य॒स्व । अ॒ग्ने॒ । प्रति॑ । जा॒गृ॒हि॒ । त्वम् । इ॒ष्टा॒पू॒र्ते इति॑ । सम् । सृ॒जे॒था॒म् । अ॒यम् । च॒ । अ॒स्मिन् । स॒ध-स्थे॑ । अधि॑ । उत्त॑र-स्मिन् । विश्वे॑ । दे॒वाः । यज॑मानाः । च॒ । सी॒द॒त॒
Word by Word
उद्बुध्यस्वAwaken (rise up)!
उद्बुध्यस्व:
—
TypeVerb
Rootउद्-√बुध्
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि
प्रतिtowards; in response
प्रति:
—
TypeIndeclinable
Rootप्रति
जागृहिbe awake; keep watch
जागृहि:
—
TypeVerb
Root√जागृ
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्
इष्टापूर्तेthe iṣṭa and pūrta (sacrificial and charitable merits)
इष्टापूर्ते:
कर्म
TypeNoun (dual compound)
Rootइष्टापूर्त (इष्ट + पूर्त)
संसृजेथाम्may you two unite/bring together
संसृजेथाम्:
—
TypeVerb
Rootसम्-√सृज्
अयम्this (one)
अयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootइदम्
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
अधिकरण
TypePronoun
Rootइदम्
सधस्थेin the common seat/assembly-place
सधस्थे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसधस्थ
अधिupon; over
अधि:
—
TypeIndeclinable
Rootअधि
उत्तरस्higher; later
उत्तरस्:
—
TypeAdjective
Rootउत्तर
मिन्in (that)
मिन्:
अधिकरण
TypeNoun/Pronoun element
Root(एतस्मिन्/अस्मिन्-सम्बद्धः)
विश्वेall
विश्वे:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव
यजमानाःthe sacrificers
यजमानाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootयजमान
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
सीदतsit down; take your seats
सीदत:
—
TypeVerb
Root√सद्
Entities Mentioned
A
AgniV
Viśve DevāḥY
Yajamāna(s)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes