Mantra 39

Rishi: Yajurvedic ritual lineage attribution (Śukla tradition).

Devata: Vāyu/Mātariśvan (and the addressed ‘deva’ as recipient of vaṣaṭ).

Chandas: Triṣṭubh.

Samhita Patha (Devanagari)

सं ते॑ वा॒युर्मा॑त॒रिश्वा॑ दधातूत्ता॒नाया॒ हृद॑यं॒ यद्विक॑स्तम् । यो दे॒वानां॒ चर॑सि प्रा॒णथे॑न॒ कस्मै॑ देव॒ वष॑डस्तु॒ तुभ्य॑म्

Transliteration

saṁ te vāyúr mātáriśvā dadhātūttānā́yā hṛ́dayaṁ yád víkastam | yó devā́nāṁ cárasi prāṇáthena kásmai deva váṣaḍ astu túbhyam

Translation

Möge Vāyu, Mātariśvan, dir das Herz des ausgestreckten (Altars) fügen, das weithin Ausgebreitete. Du, der du unter den Göttern durch den Lebenshauch wandelst—o Gott, wem sei der Ruf „Vaṣaṭ“? Dir wahrlich.

Padapatha (Word Analysis)

सम् । ते॑ । वा॒युः । मा॒त॒रिश्वा॑ । दधातु । उत्ता॒नायाः॑ । हृद॑यम् । यत् । विक॑स्तम् । यः । दे॒वानाम् । चर॑सि । प्रा॒णथा॑-इति । एन॑ । कस्मै॑ । देव । वष॑ट् । अ॒स्तु । तुभ्य॑म् ।

Word by Word

सम्together; completely

तेof you; your

वायुःVāyu (Wind-god)

मातरिश्वाMātariśvan (epithet of Vāyu/Agni; the one moving in the mother/atmosphere)

दधातुmay (he) place; may (he) set

उत्तानायाःof the outstretched (one)

हृदयम्heart

यत्which

विकस्तम्opened; expanded; unfolded

यःwho

देवानाम्of the gods

चरसिyou move; you roam

प्राणथेनwith (your) breathing; with vital breath

कस्मैto whom?

देवO god

वषट्vaṣaṭ (ritual call)

अस्तुlet it be

तुभ्यम्for you; to you

Entities Mentioned

Vāyu

Mātariśvan

Deva (recipient of vaṣaṭ)

Ritual Context

Viniyoga (Ritual Application)

Commentary Summary

Philosophical Concepts

Vedic Cosmology

Academic Analysis

Cross References

Yogic Application

Chanting Notes