Mantra 38
Rishi: Yajurvedic ritual lineage attribution (Śukla tradition).
Devata: Āpaḥ (Waters) and, secondarily, Oṣadhayaḥ (Plants).
Chandas: Triṣṭubh (with Yajus flexibility).
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒पो दे॒वीरुप॑ सृज॒ मधु॑मतीरय॒क्ष्माय॑ प्र॒जाभ्य॑: । तासा॑मा॒स्थाना॒दुज्जि॑हता॒मोष॑धयः सुपिप्प॒लाः
Transliteration
apó devī́r úpa sṛja mádhumatīr ayakṣmā́ya prajā́bhyaḥ | tāsā́m āsthānā́d új jihatām óṣadhayaḥ supippalā́ḥ
Translation
Sende herbei die göttlichen Wasser, honigsüß, für die Nachkommenschaft, zur Befreiung von zehrender Krankheit. Von ihrem bestimmten Standort mögen die Pflanzen hervorsprießen, reich an Früchten.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒पः । दे॒वीः । उप॑ । सृज । मधु॑-मतीः । अ॒य॒क्ष्माय॑ । प्र॒जाभ्य॑ः । तासा॑म् । आ॒स्थाना॑त् । उत् । जि॑हता॒म् । ओष॑धयः । सु॒-पि॒प्प॒लाः ।
Word by Word
अपःwaters
अपः:
कर्म (उप सृज—‘जलानि सृज’)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
देवीःdivine
देवीः:
कर्म/विशेषण (अपः)
TypeAdjective
Rootदेवी (देव- प्रातिपदिक)
उपtowards, near (as preverb)
उप:
—
TypeIndeclinable
Rootउप
सृजrelease, let flow
सृज:
क्रिया
TypeVerb
Rootसृज्
मधुमतीःsweet, honeyed
मधुमतीः:
कर्म/विशेषण (अपः)
TypeAdjective
Rootमधुमत् (प्रातिपदिक)
अयक्ष्मायfor freedom from disease
अयक्ष्माय:
सम्प्रदान (हितार्थे—‘अयक्ष्माय’)
TypeNoun
Rootयक्ष्म (प्रातिपदिक) + अ- (निषेध) → अयक्ष्म
प्रजाभ्यःfor the creatures/offspring
प्रजाभ्यः:
सम्प्रदान (हितार्थे)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
तासाम्of those (waters)
तासाम्:
सम्बन्ध (अपाम्)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
आस्थानात्from the place/seat
आस्थानात्:
अपादान (उज्जिहताम्—‘स्थानात्’)
TypeNoun
Rootआस्थान (प्रातिपदिक)
उत्up, out (as preverb)
उत्:
—
TypeIndeclinable
Rootउत्
जिहताम्let (them) leave/abandon
जिहताम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootहा (जहाति) धातु
ओषधयःplants, herbs
ओषधयः:
कर्ता (जिहताम्)
TypeNoun
Rootओषधि (प्रातिपदिक)
सुपिप्पलाःhaving good fruit/berries (well-fruited)
सुपिप्पलाः:
कर्ता/विशेषण (ओषधयः)
TypeAdjective
Rootसु- (उपसर्ग) + पिप्पल (प्रातिपदिक) → सुपिप्पल
Entities Mentioned
Ā
Āpaḥ (Divine Waters)O
Oṣadhayaḥ (Plants/Herbs)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes