Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 5

मन्त्रसिद्ध्यर्थं गुरुपूजा–आज्ञा–पौरश्चर्यविधिः / Guru-Authorization, Offerings, and Puraścaraṇa for Mantra-Siddhi

आचार्यं पूजयेद्विप्रः सर्वदातिप्रयत्नतः । हस्त्यश्वरथरत्नानि क्षेत्राणि च गृहाणि च । भूषणानि च वासांसि धान्यानि च धनानि च । एतानि गुरवे दद्याद्भक्त्या च विभवे सति

ācāryaṃ pūjayedvipraḥ sarvadātiprayatnataḥ | hastyaśvaratharatnāni kṣetrāṇi ca gṛhāṇi ca | bhūṣaṇāni ca vāsāṃsi dhānyāni ca dhanāni ca | etāni gurave dadyādbhaktyā ca vibhave sati

Mit beständigem und ernsthaftem Bemühen soll der Dvija (Zweimalgeborene) den Ācārya, den geistlichen Lehrer, ehren und verehren. Wenn Mittel vorhanden sind, soll er dem Guru in Bhakti Gaben darbringen: Elefanten, Pferde, Wagen, kostbare Juwelen, Felder und Häuser, Schmuck und Gewänder, Getreide und Reichtum.

आचार्यम्the teacher/preceptor
आचार्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआचार्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
पूजयेत्should worship
पूजयेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष? actually 3rd person singular; परस्मैपद, एकवचन, लोट्-अर्थे विधि (should worship)
विप्रःa brāhmaṇa
विप्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सर्वदाalways
सर्वदा:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
अतिvery, exceedingly
अति:
Upapada/Modifier (विशेषण-भाव)
TypeIndeclinable
Rootअति (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय (intensifier)
प्रयत्नतःwith effort
प्रयत्नतः:
Karaṇa (करण)
TypeIndeclinable
Rootप्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb), अर्थे ‘प्रयत्नेन’
हस्ति-अश्व-रथ-रत्नानिelephants, horses, chariots, and jewels
हस्ति-अश्व-रथ-रत्नानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहस्ति + अश्व + रथ + रत्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (copulative)
क्षेत्राणिfields/lands
क्षेत्राणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
गृहाणिhouses
गृहाणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
भूषणानिornaments
भूषणानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभूषण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
वासांसिgarments
वासांसि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवासस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
धान्यानिgrains
धान्यानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधान्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
धनानिwealth/treasures
धनानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
एतानिthese (things)
एतानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (demonstrative pronoun)
गुरवेto the guru
गुरवे:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन
दद्यात्should give
दद्यात्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
भक्त्याwith devotion
भक्त्या:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
विभवेwhen there is means/ability
विभवे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootविभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
सतिbeing (present), existing
सति:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formसत्-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग/नपुंसक? here locative singular agreeing with विभवे: सप्तमी एकवचन; ‘being/when (it) exists’

Suta Goswami (narrating Shiva Purana teachings to the sages of Naimisharanya)

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Sadāśiva

Role: nurturing

Offering: naivedya

S
Shiva

FAQs

It teaches that reverence to the ācārya is a primary Shaiva discipline: devotion becomes fruitful when guided by the guru, and selfless giving (dāna) purifies attachment, supporting the soul’s progress toward Shiva’s grace and liberation.

In Shaiva practice, proper Linga-worship and Saguna Shiva devotion are learned and safeguarded through the ācārya; honoring the guru is therefore treated as honoring the living conduit of Shiva’s instruction, mantra, and ritual order.

Guru-pūjā and dāna according to one’s means—offering wealth, food, clothing, or support to the teacher—along with disciplined devotion; the verse implies regulated practice under guidance rather than unguided austerity.