Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 70

अनुग्रह-स्वातन्त्र्य-प्रमाणविचारः | Inquiry into Pramāṇa, Divine Autonomy, and Grace

देवयोन्यष्टकं मुख्यं मानुष्यमथ मध्यमम् । पक्ष्यादयो ऽधमाः पञ्चयोनयस्ताश्चतुर्दश

devayonyaṣṭakaṃ mukhyaṃ mānuṣyamatha madhyamam | pakṣyādayo 'dhamāḥ pañcayonayastāścaturdaśa

Unter den vierzehn Arten der Geburt (yoni) sind die acht göttlichen Schoße die vornehmsten; der Menschenstand steht in mittlerem Rang; und die fünf niederen Geburten—beginnend mit den Vögeln—gelten als gering.

देव-योनि-अष्टकम्the set of eight divine wombs/species
देव-योनि-अष्टकम्:
Karta (कर्ता) / Karma (कर्म) (context-dependent predicate nominal)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + योनि (प्रातिपदिक) + अष्टक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानां योनयः) + संख्यावाचक-अष्टक
मुख्यम्principal, foremost
मुख्यम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमुख्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषणम्
मानुष्यम्the human (category)
मानुष्यम्:
Karta (कर्ता) / Karma (कर्म) (as predicate nominal)
TypeNoun
Rootमानुष्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
अथthen, and now
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (particle: then/now)
मध्यमम्middle, intermediate
मध्यमम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमध्यम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषणम् (मानुष्यम् इत्यस्य)
पक्षि-आदयःbirds and others
पक्षि-आदयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपक्षि (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; तत्पुरुषः (पक्षिणः आदयः = birds and the rest)
अधमाःlowest, inferior
अधमाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअधम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; विशेषणम् (पक्ष्यादयः इत्यस्य)
पञ्च-योनयःthe five wombs/species
पञ्च-योनयः:
Karta (कर्ता) (apposition to पक्ष्यादयः)
TypeNoun
Rootपञ्च (संख्या/प्रातिपदिक) + योनि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; द्विगु-समासः (पञ्च योनयः)
ताःthose (they)
ताः:
Karta (कर्ता) (referring to yonayaḥ)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; सर्वनाम
चतुर्दशfourteen
चतुर्दश:
Viśeṣaṇa (विशेषण) / Saṅkhyā (संख्या-निर्देश)
TypeAdjective
Rootचतुर्दश (संख्या/प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक; अव्ययवत् प्रयोगः/प्रातिपदिकम्; (ताः ... चतुर्दश = they are fourteen)

Suta Goswami

Tattva Level: pasha

S
Shiva

FAQs

It frames embodied existence as graded across fourteen yonis, emphasizing that human birth is a crucial middle station where conscious effort, right conduct, and Shiva-bhakti can redirect karma toward liberation.

By highlighting the rarity and value of human embodiment for spiritual striving, it implicitly supports Linga-worship and devotion to Saguna Shiva as accessible disciplines through which the bound soul (paśu) can approach the Lord (Pati).

The practical takeaway is to use human life for steady Shiva-upāsanā—daily japa of the Pañcākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”) and disciplined worship—so karma is purified rather than leading to lower births.