Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 59

मनु-शतरूपा-प्रसूतिः तथा दक्षकन्याविवाहाः

Manu–Śatarūpā, Prasūti, and the Marriages of Dakṣa’s Daughters

वर्णिता वै मया वंशा दिव्या देवगणान्विताः । क्रियावंतः प्रजावंतो महर्धिभिरलंकृताः । प्रजानां संनिवेशो ऽयं प्रजापतिसमुद्भवः । न हि शक्यः प्रसंख्यातुं वर्षकोटिशतैरपि

varṇitā vai mayā vaṃśā divyā devagaṇānvitāḥ | kriyāvaṃtaḥ prajāvaṃto mahardhibhiralaṃkṛtāḥ | prajānāṃ saṃniveśo 'yaṃ prajāpatisamudbhavaḥ | na hi śakyaḥ prasaṃkhyātuṃ varṣakoṭiśatairapi

Wahrlich, ich habe die göttlichen Geschlechter beschrieben, begleitet von Scharen der Götter—tätig in heiligen Riten, reich an Nachkommenschaft und geschmückt mit großer Macht. Diese weite Ordnung der Wesen ist aus den Prajāpatis hervorgegangen, und sie lässt sich nicht wirklich zählen, selbst nicht in Hunderten von Krore Jahren.

वर्णिताःhave been described
वर्णिताः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवर्णित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वर्ण्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय; past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; agrees with वंशाः
वैindeed
वै:
Vākyālaṅkāra (वाक्यालङ्कार)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
मयाby me
मया:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular
वंशाःlineages
वंशाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural
दिव्याःdivine
दिव्याः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural; विशेषण (वंशाः)
देव-गण-अन्विताःaccompanied by hosts of gods
देव-गण-अन्विताः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदेव (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √इ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural; समासः—तत्पुरुष (देवगणैः अन्विताः) विशेषण (वंशाः)
क्रियावन्तःactive; endowed with rites/actions
क्रियावन्तः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्रियावत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural; विशेषण (वंशाः)
प्रजावन्तःhaving progeny
प्रजावन्तः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रजावत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural; विशेषण (वंशाः)
महर्धिभिःwith great prosperities/attainments
महर्धिभिः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootमहर्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; Instrumental plural
अलंकृताःadorned
अलंकृताः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअलंकृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √कृ with अलम्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural; विशेषण (वंशाः)
प्रजानाम्of creatures/subjects
प्रजानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; Genitive plural
संनिवेशःarrangement/settlement
संनिवेशः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसंनिवेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
अयम्this
अयम्:
Viśeṣya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
प्रजापति-समुद्भवःarising from Prajāpati
प्रजापति-समुद्भवः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रजापति (प्रातिपदिक) + समुद्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular; समासः—तत्पुरुष (प्रजापतेः समुद्भवः) विशेषण (संनिवेशः)
not
:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation)
हिindeed/for
हि:
Vākyālaṅkāra (वाक्यालङ्कार)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic/causal particle)
शक्यःpossible/able
शक्यः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशक्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √शक्)
Formयोग्यतावाचक (potential) विशेषण, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular; agrees with (अयम् संनिवेशः)
प्रसंख्यातुम्to count/enumerate
प्रसंख्यातुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootप्र + सं + ख्या (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), अव्यय; 'to enumerate'
वर्ष-कोटि-शतैःeven by hundreds of crores of years
वर्ष-कोटि-शतैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक) + कोटि (प्रातिपदिक) + शत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; Instrumental plural; समासः—तत्पुरुष (वर्षाणां कोटयः, तासां शतानि)
अपिeven/also
अपि:
Vākyālaṅkāra (वाक्यालङ्कार)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कारक निपात (concessive/additive particle)

Suta Goswami

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadāśiva

Role: creative

Cosmic Event: Kalpa-scale proliferation of beings (incalculability across koṭi-śata years)

P
Prajapatis
D
Devas

FAQs

It emphasizes the immeasurable vastness of manifested creation—lineages, gods, and beings—showing that worldly enumeration is limited, while Shaiva insight turns the seeker from counting externals toward knowing Pati (Shiva), the transcendent Lord beyond the cosmos.

By highlighting that creation is too vast to grasp intellectually, the text implicitly directs devotion toward Saguna Shiva—worshiped as the Linga—as a concrete, grace-bestowing focus through which the bound soul (pashu) approaches the limitless source.

The takeaway is humility and steadiness in sadhana: instead of pursuing endless cataloging of the world, anchor the mind in Shiva-upasana—japa of the Panchakshara (Om Namaḥ Śivāya) and contemplative remembrance of Shiva as the immeasurable ground of all beings.