Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

कामभस्म-प्रार्थना: रत्याः शङ्करं प्रति विनयः / Rati’s Supplication to Śaṅkara regarding Kāma’s Ashes

त्वाम्विना कस्समर्थोत्र त्रैलोक्ये सचराचरे । नाशने मम दुःखस्य ज्ञात्वेति करुणां कुरु

tvāmvinā kassamarthotra trailokye sacarācare | nāśane mama duḥkhasya jñātveti karuṇāṃ kuru

Ohne Dich, wer wäre wahrhaft imstande in den drei Welten, im Bewegten wie im Unbewegten? Da dies so ist, erbarme Dich und beende meinen Kummer.

त्वाम्you
त्वाम्:
Apadana/Reference (अपादान/वियोग-आधार in ‘विना’)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
विनाwithout
विना:
Nishedha-sambandha (निषेध/वियोग-संबन्ध)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formअव्यय, वियोगार्थक-निपात (indeclinable meaning ‘without’; governs accusative)
कःwho
कः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
समर्थःcapable
समर्थः:
Kartṛ-visheshana (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootसमर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicative)
उत्रhere
उत्र:
Desha-adhikarana (देशाधिकरण/Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootउत्र/अत्र (अव्यय; पाठभेद)
Formअव्यय, देशवाचक (locative adverb ‘here’; ‘उत्र’ as orthographic variant)
त्रैलोक्येin the three worlds
त्रैलोक्ये:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootत्रि + लोक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; समासः—द्विगुः (त्रयाणां लोकानां समाहारः)
स-चर-अचरॆwith the moving and the unmoving
स-चर-अचरॆ:
Adhikarana-visheshana (अधिकरणविशेषण)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय/उपसर्गसदृश) + चर + अचर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—द्वन्द्वः (चर + अचर), ‘स’ = ‘सहित’ (including)
नाशनेin (the matter of) destroying
नाशने:
Adhikarana (अधिकरण/Occasion-purpose)
TypeNoun
Rootनाशन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; हेतौ/विषये सप्तमी (locative of purpose/occasion)
ममmy
मम:
Shashthi-sambandha (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
दुःखस्यof (my) sorrow
दुःखस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया/Gerundial)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया (prior action)
इतिthus
इति:
Vakya-sambandha (वाक्यसम्बन्ध/Quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, उद्धरण/वाक्यसमाप्ति-बोधक (quotative particle)
करुणाम्compassion
करुणाम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकरुणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कुरुshow / do
कुरु:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष, एकवचन

Parvati

Tattva Level: pati

Shiva Form: Mahādeva

Mantra: त्वाम्विना कस्समर्थोत्र त्रैलोक्ये सचराचरे । नाशने मम दुःखस्य ज्ञात्वेति करुणां कुरु

Type: stotra

Shakti Form: Pārvatī

Role: nurturing

P
Parvati
S
Shiva

FAQs

It expresses śaraṇāgati (complete surrender): recognizing that only Shiva, the supreme Pati, has the power to cut the bonds of suffering and grant grace (anugraha).

The plea is directed to the compassionate Lord approachable in Saguna form—often worshipped as the Shiva-Linga—through whom the devotee seeks the removal of duḥkha and the bestowal of Shiva’s grace.

A simple practice is heartfelt japa of the Pañcākṣarī “Om Namaḥ Śivāya” with a prayer for karuṇā (compassion), optionally alongside Tripuṇḍra (bhasma) and Rudrākṣa as aids to steady devotion.