Shloka 6

देवस्तुतिः—नन्दिकेश्वरविज्ञप्तिः—शम्भोः समाधेः उत्थानम्

Devas’ Hymn, Nandikeśvara’s Petition, and Śiva’s Rising from Samādhi

Devanagari script

नंदिकेश्वर उवाच । विष्ण्वादयस्सुरगणा मुनिसिद्धसंघास्त्वां द्रष्टुमेव सुरवर्य्य विशेषयंति । कार्यार्थिनोऽसुरवरैः परिभर्त्स्य मानास्सम्यक् पराभवपदं परमं प्रपन्नाः

Transliteration

naṃdikeśvara uvāca | viṣṇvādayassuragaṇā munisiddhasaṃghāstvāṃ draṣṭumeva suravaryya viśeṣayaṃti | kāryārthino'suravaraiḥ paribhartsya mānāssamyak parābhavapadaṃ paramaṃ prapannāḥ

Translation

Nandikeśvara sprach: „O Bester unter den Göttern, Viṣṇu und die übrigen Scharen der Devas — zusammen mit Versammlungen der Weisen und der Vollendeten (Siddhas) — kommen in besonderer Weise einzig, um dich zu schauen. Um ihr göttliches Anliegen zu vollenden, doch von den Herren der Asuras geschmäht, sind sie wahrhaft in äußerste Erniedrigung gefallen und werden nun dazu gedrängt, bei dir Zuflucht zu suchen.“

Word by Word

• नन्दिकेश्वरः: Nandikeśvara
• नन्दिकेश्वरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नन्दिकेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचनम् — masculine nominative singular

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम् — Perfect, 3rd person singular, active

• विष्णु-आदयः: Viṣṇu and others
• विष्णु-आदयः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषः (‘विष्णुः आदिः येषाम्’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचनम् — masculine nominative plural

• सुर-गणाः: groups of gods
• सुर-गणाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (‘सुराणां गणाः’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचनम् — masculine nominative plural

• मुनि-सिद्ध-संघाः: assemblies of sages and siddhas
• मुनि-सिद्ध-संघाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक) + सिद्ध (प्रातिपदिक) + संघ (प्रातिपदिक)
• Form: समाहार/षष्ठी-तत्पुरुष-प्रायः (‘मुनयः सिद्धाः च तेषां संघाः’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचनम् — masculine nominative plural

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया विभक्ति, एकवचनम् — accusative singular ‘you’

• द्रष्टुम्: to see
• द्रष्टुम्: Prayojana (प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्तः (infinitive) — infinitive ‘to see’

• एव: indeed / only
• एव: Avadharana (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक अव्ययम् — emphatic particle

• सुरवर्य: O best of gods
• सुरवर्य: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुरवर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति, एकवचनम् — vocative singular

• विशेषयन्ति: they distinguish / honor specially
• विशेषयन्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-शिष् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमानकाल), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्, परस्मैपदम्; णिच्-प्रयोगः (विशेषय-) — Present, 3rd person plural, causative

• कार्य-अर्थिनः: those seeking a task/purpose
• कार्य-अर्थिनः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक) + अर्थिन् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषः (‘कार्यस्य अर्थिनः’ = कार्यं याचन्ते); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचनम् — masculine nominative plural

• असुर-वरैः: by the best of the asuras
• असुर-वरैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: असुर (प्रातिपदिक) + वर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषः (‘असुराणां वरैः’); पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचनम् — masculine instrumental plural

• परिभर्त्स्य: having insulted
• परिभर्त्स्य: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: परि-भर्त्स् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्तः (छान्दस/वैदिक-रूपम्: -य as absolutive) — gerund ‘having insulted/taunted’

• मानाः: (being) treated/affected (context: insulted)
• मानाः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: मा (धातु; मीयते/मान)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः (मान = ‘honoured/esteemed’ अथवा ‘measured’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचनम् — past participle used adjectivally, nominative plural masculine; अर्थः प्रसङ्गात् ‘अपमानिताः/परिभर्त्सिताः’ इति पाठभेद-सूचक

• सम्यक्: completely / properly
• सम्यक्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: रीतिवाचक अव्ययम् — adverb ‘properly/fully’

• पराभव-पदम्: state/place of defeat
• पराभव-पदम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पराभव (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषः (‘पराभवस्य पदम्’); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम् — neuter accusative singular

• परमम्: supreme / utmost
• परमम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम् — neuter accusative singular (qualifying ‘पदम्’)

• प्रपन्नाः: have taken refuge / have resorted
• प्रपन्नाः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्र-√पद् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचनम् — past participle ‘having taken refuge/approached’, nominative plural masculine

Speaker

Nandikeśvara (Nandi)

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Sadāśiva

Characters & Entities

• Nandikeśvara
• Vishnu
• Devas
• Munis
• Siddhas
• Asuras

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It highlights śaraṇāgati (taking refuge): even exalted beings like Viṣṇu, devas, sages, and Siddhas turn to Shiva when pride is broken and defeat is unavoidable, affirming Shiva as the supreme refuge (Pati) who uplifts those in distress.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The verse emphasizes approaching Shiva to ‘behold’ Him—an act mirrored in liṅga-darśana. In Saguna worship, devotees seek Shiva’s grace through direct darśana and surrender, trusting Him to remove dishonor, obstacles, and hostile forces.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is prapatti with japa: repeat the Pañcākṣarī “Om Namaḥ Śivāya” with humility, and perform simple liṅga-darśana/abhiṣeka as an act of refuge—offering one’s ‘defeat and distress’ at Shiva’s feet.