Rig Veda 9.96.10: Mandala 9, Sukta 96, Mantra 10

Sukta 9.96

Devata: Soma Pavamāna

Samhita Patha (Devanagari)

स पूर्व्यो वसुविज्जायमानो मृजानो अप्सु दुदुहानो अद्रौ । अभिशस्तिपा भुवनस्य राजा विदद्गातुं ब्रह्मणे पूयमानः ॥

Transliteration

sá pū́rvyo vasu-víj jā́yamāno mṛjānáḥ apsú duduhānáḥ ádrau | abhiśastí-pā bhuvánasya rā́jā vidád gātúṃ bráhmaṇe pū́yamānaḥ ||

Translation

Er, der Uralte, der Kenner und Finder der Schätze, wird aufs Neue geboren; in den Wassern gereinigt, auf dem Stein ausgepresst. Schutz gegen feindliches Wort und Angriff, König der Welt—geläutert findet er den Pfad für das Brahman, den Weg öffnend, damit das Mantra Wahrheit verkörpere.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he (that one)
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स

• पूर्व्यः: primeval, ancient
• पूर्व्यः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: पूर्व्य (प्रातिपदिक; पूर्व ‘former’ + य प्रत्यय) / पूर्व

• वसुवित्: finder of wealth
• वसुवित्: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Noun (agent) / Adjective
• Root: वसु + विद् (√विद् ‘to know/find’ → ‘finder/knower’)

• जायमानः: being born, coming into being
• जायमानः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: √जन् (जायते) + शानच् (वर्तमान कृदन्त) → जायमान

• मृजानः: purifying (himself), cleansing
• मृजानः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: √मृज् ‘to wipe/clean/purify’ + शानच् → मृजान

• अप्सु: in the waters
• अप्सु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: अप् (स्त्री; ‘water’)

• दुदुहानः: being milked / yielding (as milk)
• दुदुहानः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: √दुह् ‘to milk’ + शानच्; (वेदिक पुनरुक्ति/इंटेन्सिव्-छाया: दु-दुह-) → दुदुहान

• अद्रौ: on/at the pressing-stone
• अद्रौ: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: अद्रि (पुं; ‘stone, pressing-stone’)

• अभिशस्तिपाः: protector against imprecation
• अभिशस्तिपाः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Noun (compound agent)
• Root: अभिशस्ति (स्त्री; ‘imprecation, hostile charge’) + √पा ‘to protect’ (प-प्रातिपदिक) → -पा

• भुवनस्य: of the world
• भुवनस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: भुवन (नपुं; ‘world, being’) < √भू

• राजा: king
• राजा: कर्तृ (विशेषणम्/समानााधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: राजन् (पुं; ‘king’)

• विदत्: he finds / found
• विदत्: क्रिया
• Type: Verb-form (finite/old aorist-injunctive used predicatively)
• Root: √विद् ‘to find/know’ (लुङ्/आorist injunctive/imperf.-like form used adverbially) → विदत्

• गातुम्: a path, passage
• गातुम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: गातु (पुं; ‘path, passage’) < √गा/गम् (to go) (तु-प्रत्यय)

• ब्रह्मणे: for the prayer / for the sacred word
• ब्रह्मणे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (नपुं; ‘sacred formulation, prayer; Brahman’)

• पूयमानः: being purified
• पूयमानः: कर्तृ (विशेषणम्; कर्मणि-भावः)
• Type: Participle (passive)
• Root: √पू ‘to purify’ (pass.) + शानच् → पूयमान