Rig Veda 7.11.3: Mandala 7, Sukta 11, Mantra 3

Sukta 7.11

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable; needs metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

त्रिश्चिदक्तोः प्र चिकितुर्वसूनि त्वे अन्तर्दाशुषे मर्त्याय । मनुष्वदग्न इह यक्षि देवान्भवा नो दूतो अभिशस्तिपावा ॥

Transliteration

tríś cid aktóḥ prá cikitúr vásūni tvé antár dāśúṣe mártyāya | manuṣvád agna ihá yákṣi devā́n bhávā no dūtó abhiśastí-pāvā ||

Translation

Selbst dreimal in der Nacht erwachen deine Reichtümer zu klarem Erkennen — in dir — für den Sterblichen, der darbringt. O Agni, opfere hier den Göttern nach Menschenart; werde unser Bote, ein Reiniger, der das feindliche Wort und seinen Schaden abwehrt.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्रिः: thrice
• त्रिः: Adhikaraṇa (काल/आवृत्तिविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) → त्रिः (अव्यय)

• चित्: even, indeed
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• अक्तोः: of the night (darkness)
• अक्तोः: Adhikaraṇa (काल-सम्बन्धः: ‘of the night/darkness’)
• Type: Noun
• Root: अक्तु (प्रातिपदिक; ‘रात्रि/अन्धकार’)

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• चिकितुः: has perceived/knows
• चिकितुः: Kartā (अग्निः/देवः—अध्याहृतः)
• Type: Verb
• Root: चित् (धातु; ‘चेतयति/जानाति’) → परिपूर्ण-रूप ‘चिकित्’

• वसूनि: goods, treasures
• वसूनि: Karma
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)

• त्वे: in you
• त्वे: Adhikaraṇa
• Type: Pronoun
• Root: त्वम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अन्तः: within
• अन्तः: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: अन्तर् (अव्यय/उपपद)

• दाशुषे: to the worshipper/giver
• दाशुषे: Sampradāna
• Type: Noun (participle used substantively)
• Root: दाश्वांस् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दा ‘to give’ → दाश्वांस् ‘giver/worshipper’)

• मर्त्याय: to the mortal
• मर्त्याय: Sampradāna
• Type: Noun/Adjective
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)

• मनुष्वत्: in the manner of Manu / as of old
• मनुष्वत्: Adhikaraṇa (रीति/प्रकार)
• Type: Indeclinable (adverbial)
• Root: मनु (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित; ‘like/according to’)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• इह: here
• इह: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)

• यक्षि: worship, offer (sacrifice)
• यक्षि: — (आज्ञा; कर्ता = त्वम्/अग्निः)
• Type: Verb
• Root: यज् (धातु; ‘to worship/sacrifice’)

• देवान्: the gods
• देवान्: Karma
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• भव: become, be
• भव: — (आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु; ‘to be, become’)

• नः: our
• नः: Sampradāna/Śeṣa (सम्बन्धः: ‘our’)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दूतः: messenger
• दूतः: Kartā (भव—‘be our messenger’)
• Type: Noun
• Root: दूत (प्रातिपदिक)

• अभिशस्तिपावा: protector from imprecation/hostile accusation
• अभिशस्तिपावा: Kartā-विशेषण
• Type: Adjective (compound epithet)
• Root: अभिशस्ति (प्रातिपदिक ‘imprecation/accusation’) + पाव (प्रातिपदिक/कृदन्त ‘protector/cleanser’, √पू ‘to purify/protect’) → समासः