Rig Veda 6.53.8: Mandala 6, Sukta 53, Mantra 8

Sukta 6.53

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition

Devata: Pūṣan

Chandas: Triṣṭubh (probable due to longer pādas; verify by syllable count)

Samhita Patha (Devanagari)

यां पूषन्ब्रह्मचोदनीमारां बिभर्ष्याघृणे । तया समस्य हृदयमा रिख किकिरा कृणु ॥

Sanskrit recitationRig Veda 6.53.8

Transliteration

yā́m pū́ṣan brahma-códanīm ā́rāṁ bíbharṣy āghṛṇe | táyā samásya hṛ́dayam ā́ rikha kikirā́ kṛṇu ||

Translation

Jene Speerspitze, die du trägst, o aghṛṇe‑Pūṣan, vom brahman angetrieben und von leuchtender Glut bewegt – mit ihr grabe in das Herz des Krummen und Zusammendrückenden (des Hemmers) und zerschmettere es, mache es zu einem klirrend Zerbrochenen.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• याम्: whom/which (fem.)
• याम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → या-

• पूषन्: O Pūṣan
• पूषन्: सम्बोधन
• Type: Noun (proper/title)
• Root: पूषन् (प्रातिपदिक)

• ब्रह्मचोदनीम्: the brahman-impelling/holy-inciting (one)
• ब्रह्मचोदनीम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: ब्रह्मचोदनी (प्रातिपदिक; ब्रह्म + चोदनी ‘inciter/impeller’)

• आराम्: the goad/awl (spur)
• आराम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: आरा (प्रातिपदिक; ‘आरा/आर’ = awl, goad, spur)

• बिभर्षि: you bear/carry
• बिभर्षि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √भृ (भरणे ‘to bear, carry’)

• आघृणे: O radiant one
• आघृणे: सम्बोधन
• Type: Noun (epithet in vocative)
• Root: आघृणि/आघृण (प्रातिपदिक; ‘radiant, glowing’; epithet)

• तया: with that (fem.), by means of her/it
• तया: करण
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → तया-

• समस्य: of the one who is ‘same/companion’ (i.e., of him)
• समस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun/Adjective (used substantively)
• Root: सम (प्रातिपदिक) + -स्य (षष्ठी)

• हृदयम्: heart
• हृदयम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: हृदय (प्रातिपदिक)

• आ: towards, unto; in
• आ: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• रिख: scratch/tear (away)!
• रिख: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √रिख्/√रेख् (to scratch, tear, injure) [Vedic]

• किकिरा: the Kikirā (harmful one/demon; ‘the tearer’)
• किकिरा: कर्म
• Type: Noun
• Root: किकिर (प्रातिपदिक; ‘cutter/tearer’, also used as name of a harmful being) [Vedic]

• कृणु: make/do!
• कृणु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √कृ (करणे ‘to do, make’)