Rig Veda 6.49.6 — Mandala 6, Sukta 49, Mantra 6
Sukta 6.49
Devata: Parjanya and Vāta (with address to Kavayas as inspired agents)
Samhita Patha (Devanagari)
पर्जन्यवाता वृषभा पृथिव्याः पुरीषाणि जिन्वतमप्यानि । सत्यश्रुतः कवयो यस्य गीर्भिर्जगतः स्थातर्जगदा कृणुध्वम् ॥
Transliteration
párjanya-vātā vṛṣabhā pṛthivyā́ḥ purī́ṣāṇi jinvatam ápyāni | satyá-śrutaḥ kavayo yásya gī́rbhir jágataḥ sthātár jágad ā́ kṛṇudhvam ||
Translation
O Parjanya und Vāta, Stiere der Erde, belebt die feuchten Füllen, den inneren Saft. O Seher, die das Wahre vernehmen, durch deren Lieder die bewegte Welt und die stehende Welt geordnet sind – lasst die Welt selbst zu ihrem rechten Werden heranwachsen.
Word by Word
पर्जन्यवाताO Parjanya and Vāta (rain-god and wind)
पर्जन्यवाता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपर्जन्य-वात (प्रातिपदिक-द्वन्द्व) अथवा पर्जन्य + वात
वृषभा(you) two bulls / mighty ones
वृषभा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
पुरीषाणिrichnesses / fertilizing masses (moisture, abundance)
पुरीषाणि:
कर्म
TypeNoun
Rootपुरीष (प्रातिपदिक)
जिन्वतम्impel, quicken (you two)!
जिन्वतम्:
क्रिया (कर्तृ-आदेश)
TypeVerb
Rootजिव्/जिन्व् (धातु; ‘to quicken, invigorate, set in motion’)
अप्यानिthe inmost/hidden (stores)
अप्यानि:
कर्म (विशेषण-भावेन)
TypeAdjective
Rootअप्य (प्रातिपदिक; ‘inner, inmost, intimate’)
सत्यश्रुतःtruth-hearing / of true report
सत्यश्रुतः:
कर्तृ (विशेषण-भावेन)
TypeAdjective
Rootसत्य-श्रुत (समास; ‘true-hearing/true-to-hear’)
कवयःthe seers/poets
कवयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गीर्भिःwith hymns
गीर्भिः:
करण
TypeNoun
Rootगीर्/गिर् (प्रातिपदिक; ‘hymn, song, voice’)
जगतःof the moving world / of all that moves
जगतः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
स्थातःof the standing (world)
स्थातः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootस्थातृ (प्रातिपदिक; ‘stander’)
जगदाःthroughout the world / in the world
जगदाः:
अधिकारण/क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootजगत् (प्रातिपदिक) + आ (उपसर्ग/अव्यय) → जगदा (अव्ययीभाव/क्रियाविशेषण-प्रयोगः)
कृणुध्वम्make (it)!, accomplish!
कृणुध्वम्:
क्रिया (कर्तृ-आदेश)
TypeVerb
Rootकृ (धातु; ‘to make, do’)
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.