Rig Veda 6.49.6: Mandala 6, Sukta 49, Mantra 6

Sukta 6.49

Devata: Parjanya and Vāta (with address to Kavayas as inspired agents)

Samhita Patha (Devanagari)

पर्जन्यवाता वृषभा पृथिव्याः पुरीषाणि जिन्वतमप्यानि । सत्यश्रुतः कवयो यस्य गीर्भिर्जगतः स्थातर्जगदा कृणुध्वम् ॥

Recitation with translationRig Veda 6.49.6

Transliteration

párjanya-vātā vṛṣabhā pṛthivyā́ḥ purī́ṣāṇi jinvatam ápyāni | satyá-śrutaḥ kavayo yásya gī́rbhir jágataḥ sthātár jágad ā́ kṛṇudhvam ||

Translation

O Parjanya und Vāta, Stiere der Erde, belebt die feuchten Füllen, den inneren Saft. O Seher, die das Wahre vernehmen, durch deren Lieder die bewegte Welt und die stehende Welt geordnet sind – lasst die Welt selbst zu ihrem rechten Werden heranwachsen.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• पर्जन्यवाता: O Parjanya and Vāta (rain-god and wind)
• पर्जन्यवाता: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पर्जन्य-वात (प्रातिपदिक-द्वन्द्व) अथवा पर्जन्य + वात

• वृषभा: (you) two bulls / mighty ones
• वृषभा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक)

• पृथिव्याः: of the earth
• पृथिव्याः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• पुरीषाणि: richnesses / fertilizing masses (moisture, abundance)
• पुरीषाणि: कर्म
• Type: Noun
• Root: पुरीष (प्रातिपदिक)

• जिन्वतम्: impel, quicken (you two)!
• जिन्वतम्: क्रिया (कर्तृ-आदेश)
• Type: Verb
• Root: जिव्/जिन्व् (धातु; ‘to quicken, invigorate, set in motion’)

• अप्यानि: the inmost/hidden (stores)
• अप्यानि: कर्म (विशेषण-भावेन)
• Type: Adjective
• Root: अप्य (प्रातिपदिक; ‘inner, inmost, intimate’)

• सत्यश्रुतः: truth-hearing / of true report
• सत्यश्रुतः: कर्तृ (विशेषण-भावेन)
• Type: Adjective
• Root: सत्य-श्रुत (समास; ‘true-hearing/true-to-hear’)

• कवयः: the seers/poets
• कवयः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: कवि (प्रातिपदिक)

• यस्य: whose
• यस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• गीर्भिः: with hymns
• गीर्भिः: करण
• Type: Noun
• Root: गीर्/गिर् (प्रातिपदिक; ‘hymn, song, voice’)

• जगतः: of the moving world / of all that moves
• जगतः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)

• स्थातः: of the standing (world)
• स्थातः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: स्थातृ (प्रातिपदिक; ‘stander’)

• जगदाः: throughout the world / in the world
• जगदाः: अधिकारण/क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: जगत् (प्रातिपदिक) + आ (उपसर्ग/अव्यय) → जगदा (अव्ययीभाव/क्रियाविशेषण-प्रयोगः)

• कृणुध्वम्: make (it)!, accomplish!
• कृणुध्वम्: क्रिया (कर्तृ-आदेश)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु; ‘to make, do’)