Rig Veda 4.18.6: Mandala 4, Sukta 18, Mantra 6

Sukta 4.18

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Āpaḥ (Waters) in service of Indra’s breakthrough (contextual); ultimately Indra’s action behind the waters

Chandas: Triṣṭubh (probable; verify in critical edition)

Samhita Patha (Devanagari)

एता अर्षन्त्यललाभवन्तीॠतावरीरिव संक्रोशमानाः । एता वि पृच्छ किमिदं भनन्ति कमापो अद्रिं परिधिं रुजन्ति ॥

Transliteration

etā́ arṣanty alalā́-bhavántī ṛtā́varīr iva saṃ-króśamānāḥ | etā́ ví pṛccha kím idáṃ bhananti kám ā́po ádrim pari-dhíṃ rujanti ||

Translation

Diese stürmen hervor, unaufhaltsam, laut rufend wie Hüterinnen des Ṛta, der Wahrheit und Ordnung. Frage sie deutlich: Was ist es, das sie verkünden? Für wen sprengen die Wasser den steinernen Ring, die umgrenzende Schranke?

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• एताः: these (f.)
• एताः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अर्षन्ति: they rush/flow
• अर्षन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: ऋष् (धातु) ‘गत्यर्थे/स्रवणे’

• अललाभवन्तीः: not obtaining (anything), unprofitable
• अललाभवन्तीः: कर्तृ (एताः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अललाभवत् (प्रातिपदिक; नकार-रहित ‘अललाभ’ + वत्) अथवा ‘अललाभ’ (विशेषण-आधार) + वत्

• ऋतावरीः: the ṛta-following women (order-keeping)
• ऋतावरीः: कर्तृ (उपमान-रूपेण)
• Type: Noun/Adjective
• Root: ऋतावरी (प्रातिपदिक; ऋत + आवरी)

• इव: like
• इव: सम्बन्ध/उपमा
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• संक्रोशमानाः: crying out together
• संक्रोशमानाः: कर्तृ (एताः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Verb (Participle)
• Root: सम् + क्रुश् (धातु) ‘आक्रोशे’

• एताः: these (f.)
• एताः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वि: apart, distinctly
• वि: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable (Preverb)
• Root: वि

• पृच्छ: ask (you)
• पृच्छ: क्रिया
• Type: Verb
• Root: प्रच्छ्/पृच्छ् (धातु) ‘प्रश्ने’

• किम्: what?
• किम्: कर्म/विषय
• Type: Pronoun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इदम्: this
• इदम्: कर्म/विषय (किम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• भनन्ति: they say/utter
• भनन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भन् (धातु) ‘शब्दे/भाषणे’ (वैदिक)

• कम्: whom?
• कम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: क (किम्-प्रातिपदिकस्य रूपम्)

• आपः: the waters
• आपः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• अद्रिम्: the rock/stone
• अद्रिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अद्रि (प्रातिपदिक)

• परिधिम्: the enclosing rim/boundary
• परिधिम्: कर्म (अद्रिम् इत्यस्य विशेषण/सम्बद्ध-वस्तु)
• Type: Noun
• Root: परिधि (प्रातिपदिक)

• रुजन्ति: they break, shatter
• रुजन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: रुज् (धातु) ‘भङ्गे/विघाते’