Rig Veda 4.16.6: Mandala 4, Sukta 16, Mantra 6

Sukta 4.16

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

विश्वानि शक्रो नर्याणि विद्वानपो रिरेच सखिभिर्निकामैः । अश्मानं चिद्ये बिभिदुर्वचोभिर्व्रजं गोमन्तमुशिजो वि वव्रुः ॥

Transliteration

víśvāni śakró náryāṇi vidvā́n apó rireca sákhir bhir ní-kāmaiḥ | áśmānam cid yé bibhidúr vácobhir vrajáṃ gó-mantam uśíjo ví vavrur ||

Translation

Der Schakra, kundig aller Werke, die den Menschen bauen, ließ die Wasser frei mit Gefährten gleichen Begehrens. Sie spalteten selbst den Stein durch die Macht des Wortes und öffneten weit den lichtvollen Pferch der Strahlen – der Kühe –, die glühenden Sucher des Opfers.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• विश्वानि: all (things)
• विश्वानि: Karma
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व (सर्व) प्रातिपदिक

• शक्रः: Śakra (Indra)
• शक्रः: Kartā
• Type: Noun
• Root: शक्र (इन्द्र-नाम) प्रातिपदिक

• नर्याणि: manly (deeds)
• नर्याणि: Karma
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: नर्य (नर-सम्बन्धिन्) प्रातिपदिक

• विद्वान्: knowing, wise
• विद्वान्: Kartā (विशेषणम्)
• Type: Participle/Adjective
• Root: विद् (√विद् ‘to know’) → विद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• अपः: waters
• अपः: Karma
• Type: Noun
• Root: अप् (जल) प्रातिपदिक

• रिरेच: poured out / let flow
• रिरेच: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: रिच् (√रिच् ‘to empty, to pour out’)

• सखिभिः: with friends
• सखिभिः: Sahakāraka (सह) / Karaṇa
• Type: Noun
• Root: सखि प्रातिपदिक

• निकामैः: at will, eagerly
• निकामैः: Karaṇa (रीत्या/प्रकारेण)
• Type: Adjective/Adverbial (instrumental of manner)
• Root: निकाम (नि+काम ‘according to desire/at will; eagerly’) प्रातिपदिक

• अश्मानम्: stone, rock
• अश्मानम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अश्मन् प्रातिपदिक

• चित्: even
• चित्: (निपातः)
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (एव/अपि) अव्यय

• ये: who
• ये: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् सर्वनाम-प्रातिपदिक

• बिभिदुः: they split, they broke
• बिभिदुः: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भिद् (√भिद् ‘to split’)

• वचोभिः: with words (formulas)
• वचोभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: वचस् प्रातिपदिक

• व्रजम्: enclosure, pen
• व्रजम्: Karma
• Type: Noun
• Root: व्रज प्रातिपदिक

• गोमन्तम्: rich in cows
• गोमन्तम्: Karma (विशेष्य-विशेषणभावः)
• Type: Adjective
• Root: गोमन्त् (गो+मन्त्) प्रातिपदिक

• उशिजः: the Uśij-s (a group of helpers/priests)
• उशिजः: Kartā
• Type: Noun
• Root: उशिज् प्रातिपदिक (देव/ऋषि-समूह-नाम)

• वि: apart, forth
• वि: (क्रियाविशेषकः)
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: वि उपसर्ग/अव्यय

• वव्रुः: they covered/enclosed
• वव्रुः: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृ (√वृ ‘to cover, to enclose; to choose’ → here ‘to cover/enclose’)