Rig Veda 4.1.3: Mandala 4, Sukta 1, Mantra 3

Sukta 4.1

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Agni (with Varuṇa and the Maruts invoked as allied powers)

Chandas: Trishtubh (probable; verify in critical edition)

Samhita Patha (Devanagari)

सखे सखायमभ्या ववृत्स्वाशुं न चक्रं रथ्येव रंह्यास्मभ्यं दस्म रंह्या । अग्ने मृळीकं वरुणे सचा विदो मरुत्सु विश्वभानुषु । तोकाय तुजे शुशुचान शं कृध्यस्मभ्यं दस्म शं कृधि ॥

Transliteration

sákhe sákhāyam abhy ā́ vavṛtsv āśúṃ ná cakráṃ rathyèva ráṃhyā́smábhyaṃ dasma ráṃhyā | ágne mṛḷīkáṃ váruṇe sácā vido marútsu viśvá-bhānuṣu | tokā́ya tujé śuśucāna śáṃ kṛdhy asmábhyaṃ dasma śáṃ kṛdhi ||

Translation

O Freund, wende dich dem Freund zu; komm schnell, wie ein Rad rasch auf der Straße dahinjagt — komm uns eilends, o Wundertäter. O Agni, erwirb uns Varuṇas Gnade, zusammen mit den Maruts, den Allleuchtenden. Für unsere Nachkommenschaft und für unser Ringen, o Flammender, schaffe uns Heil; schaffe uns Heil, o Wundertäter.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सखे: O friend
• सखे: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: सखि- (प्रातिपदिक)

• सखायम्: (your) friend / companion
• सखायम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सखि- (प्रातिपदिक)

• अभि: towards, unto
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• आ: hither, to
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• ववृत्स्व: turn/come (to us), choose (us)
• ववृत्स्व: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वृत् (वर्तने/वरणे)

• आशुम्: swift
• आशुम्: विशेषण (चक्रम्) / कर्म
• Type: Adjective
• Root: आशु- (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• चक्रम्: wheel
• चक्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: चक्र- (प्रातिपदिक; √कृ/√चक्र् इत्यादि से निष्पन्न)

• रथ्या: on the chariot-road, fit for a chariot
• रथ्या: करण/प्रकार
• Type: Adjective
• Root: रथ्य- (प्रातिपदिक)

• इव: as if, like
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)

• रंह्या: with speed, swiftly
• रंह्या: करण/प्रकार
• Type: Adjective
• Root: रंह्य- (प्रातिपदिक; रंह् ‘वेग’)

• अस्मभ्यम्: to us
• अस्मभ्यम्: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• दस्म: O wondrous one (skilled/marvellous)
• दस्म: सम्बोधन
• Type: Adjective
• Root: दस्म- (प्रातिपदिक)

• रंह्या: swiftly
• रंह्या: करण/प्रकार
• Type: Adjective
• Root: रंह्य- (प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• मृळीकम्: mercy, grace
• मृळीकम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: मृळीक- (प्रातिपदिक)

• वरुणे: O Varuṇa
• वरुणे: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: वरुण- (प्रातिपदिक)

• सचा: together with, in company with
• सचा: —
• Type: Indeclinable
• Root: सचा (अव्यय)

• विदः: know/obtain (for us), find
• विदः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √विद् (ज्ञाने/लाभे)

• मरुत्सु: among the Maruts
• मरुत्सु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: मरुत्- (प्रातिपदिक)

• विश्वभानुषु: among the all-radiant ones (the Maruts)
• विश्वभानुषु: अधिकरण
• Type: Noun/Adjective
• Root: विश्वभानु- (प्रातिपदिक; विश्व+भानु)

• तोकाय: for offspring/children
• तोकाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: तोक- (प्रातिपदिक)

• तुजे: for strength/impulse (vigour)
• तुजे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: तुज्- (प्रातिपदिक; ‘वेग/प्रेरणा/बल’)

• शुशुचान: O blazing one
• शुशुचान: सम्बोधन
• Type: Participle
• Root: √शुच् (दीप्तौ/शोचने) → शुशुचान् (परिपूर्ण/दीप्त)

• शम्: well, auspiciously
• शम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: शम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक ‘कल्याण’)

• कृधि: make, do
• कृधि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √कृ (करणे)

• अस्मभ्यम्: for us
• अस्मभ्यम्: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• दस्म: O wondrous one
• दस्म: सम्बोधन
• Type: Adjective
• Root: दस्म- (प्रातिपदिक)

• शम्: well, auspiciously
• शम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: शम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक)

• कृधि: make (it), grant
• कृधि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √कृ (करणे)