Rig Veda 3.14.1: Mandala 3, Sukta 14, Mantra 1

Sukta 3.14

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.14)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable; requires metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

आ होता मन्द्रो विदथान्यस्थात्सत्यो यज्वा कवितमः स वेधाः । विद्युद्रथः सहसस्पुत्रो अग्निः शोचिष्केशः पृथिव्यां पाजो अश्रेत् ॥

Transliteration

ā hótā mandró vidáthāny asthāt satyó yajvā́ kavítamaḥ sá vedhā́ḥ | vidyúd-rathaḥ sáhasas-putró agníḥ śocíṣ-keśaḥ pṛthivyā́ṃ pā́jo aśret ||

Translation

Da hat der Hotṛ, die freudige Flamme, in den Opferzusammenkünften seinen Stand genommen: wahrhaft, ein Opfernder, der seherweiseste, der Kundige rechter Wirkungen. Agni, Sohn der Kraft, mit dem Blitz als Wagen, mit flammendem Haar, hat seine Macht auf Erden ausgebreitet.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आ: hither, forth (preverb)
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग) / ā (preverb)

• होता: the Hotṛ-priest (invoker)
• होता: Kartā
• Type: Noun
• Root: होतृ (√हु ‘to sacrifice, offer’ से) / hotṛ

• मन्द्रः: gladdening, pleasant-voiced
• मन्द्रः: Kartā (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: मन्द्र / mandra

• विदथानि: assemblies, rites, sacred gatherings
• विदथानि: Karma
• Type: Noun
• Root: विदथ / vidatha

• अस्थात्: stood, took his station
• अस्थात्: —
• Type: Verb
• Root: √स्था / sthā

• सत्यः: true, truthful
• सत्यः: Kartā (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: सत्य / satya

• यज्वा: the sacrificer, worshipper
• यज्वा: Kartā
• Type: Noun
• Root: यज्वन् / yajvan (√यज् ‘to worship, sacrifice’ से)

• कवितमः: most seer-like, most wise-poet
• कवितमः: Kartā (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: कवितम / kavitama (कवि + तमप्)

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् / tad

• वेधाः: the wise disposer/ordainer (sage)
• वेधाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वेधस् / vedhas

• विद्युद्रथः: he whose chariot is lightning
• विद्युद्रथः: Kartā
• Type: Noun
• Root: विद्युद्रथ / vidyud-ratha (समासः)

• सहसः: of might, of strength
• सहसः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: सहस् / sahas

• पुत्रः: son
• पुत्रः: Kartā
• Type: Noun
• Root: पुत्र / putra

• अग्निः: Agni (Fire-god)
• अग्निः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अग्नि / agni

• शोचिष्केशः: having flame as hair (flame-haired)
• शोचिष्केशः: Kartā (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective (used as noun-epithet)
• Root: शोचिष्केश / śociṣ-keśa (समासः)

• पृथिव्याम्: on/in the earth
• पृथिव्याम्: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: पृथिवी / pṛthivī

• पाजः: radiance, might, brilliance
• पाजः: Karma
• Type: Noun
• Root: पाजस् / pājas

• अश्रेत्: rested/leaned; extended (his radiance)
• अश्रेत्: —
• Type: Verb
• Root: √श्रि / śri (वैदिक: ‘to lean/attach, rest upon; extend’)