Rig Veda 2.13.7 — Mandala 2, Sukta 13, Mantra 7

Sukta 2.13

Rishi: Gṛtsamada (traditional)

Devata: Indra

Chandas: Trishtubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

यः पुष्पिणीश्च प्रस्वश्च धर्मणाधि दाने व्यवनीरधारयः । यश्चासमा अजनो दिद्युतो दिव उरुरूर्वाँ अभितः सास्युक्थ्यः ॥

Transliteration

yáḥ púṣpiṇīś ca pra-sváś ca dhármaṇā́dhi dā́ne ví avánīr ádhārayaḥ | yáś cā́samā ajáno didyúto divá urúr ū́rvāṃ abhítaḥ sá āsy ukthyáḥ ||

Translation

Du hast nach dem Gesetz (dharma), durch Gabe, die blühenden und fortzeugenden Kräfte getragen und die Welten ausgebreitet. Und du hast die unvergleichlichen Blitze des Himmels hervorgebracht, weithin nach allen Seiten — er ist wahrlich der rechte Gegenstand des Hymnus.

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पुष्पिणीः: flowering/abounding (f.) [ones]
• पुष्पिणीः: Karma
• Type: Adjective (substantivized)
• Root: पुष्पिन्- (प्रातिपदिक; ‘पुष्प’ + -इन्)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• प्रस्वः: fertile/teeming (f.) [ones]
• प्रस्वः: Karma
• Type: Adjective (substantivized)
• Root: प्रस्व- (प्रातिपदिक; ‘प्र’ + √सू/स्वा?; RV usage: ‘fertile/teeming’)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• धर्मणा: by law/ordinance; by established order
• धर्मणा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: धर्मन्- (प्रातिपदिक)

• अधि: upon; over
• अधि: Adhikaraṇa
• Type: Preverb/Indeclinable
• Root: अधि

• दाने: in the giving; in the gift (act)
• दाने: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: दान- (प्रातिपदिक)

• वि: apart; forth (intensifier)
• वि: —
• Type: Preverb
• Root: वि

• अवनीः: earths/lands; fields
• अवनीः: Karma
• Type: Noun
• Root: अवनी- (प्रातिपदिक)

• अधारयः: you upheld; you supported
• अधारयः: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √धृ (धारणे)

• यः: and who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• च: also
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• असमा: unequal; hostile (ones)
• असमा: Karma
• Type: Adjective
• Root: असमा- (प्रातिपदिक; a- + सम ‘unequal’)

• अजनः: you generated; you produced
• अजनः: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √जन् (जनने)

• दिद्युतः: lightnings; flashes
• दिद्युतः: Karma
• Type: Noun/Adjective
• Root: दिद्युत्- (प्रातिपदिक; from √द्युत् ‘shine’)

• दिवः: of heaven; from the sky
• दिवः: Apādāna (source)/Genitive relation
• Type: Noun
• Root: दिव्- (प्रातिपदिक)

• उरुरूर्वान्: the wide-expansed one; broad-thighed (epithet)
• उरुरूर्वान्: Karma
• Type: Adjective
• Root: उरु- + ऊर्वन्- (प्रातिपदिक; ‘wide’ + ‘thigh/expanse’)

• अभितः: around; on all sides
• अभितः: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: अभितः

• सास्युक्थ्यः: hymn-worthy; worthy of recitation/praise
• सास्युक्थ्यः: Kartā (as epithet of the addressed deity)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: सासि-? + उक्थ्य- (प्रातिपदिक; ‘praise-worthy/connected with hymn’)