Rig Veda 10.86.10 — Mandala 10, Sukta 86, Mantra 10

Sukta 10.86

Rishi: Indrāṇī (traditional)

Devata: Indra / Indrāṇī (ṛta-vedhā motif)

Chandas: Tr̥ṣṭubh (approx.)

Samhita Patha (Devanagari)

संहोत्रं स्म पुरा नारी समनं वाव गच्छति । वेधा ऋतस्य वीरिणीन्द्रपत्नी महीयते विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः ॥

Transliteration

saṁhótraṁ sma purā́ nā́rī sámanaṁ vā́va gacchati | vedhā́ ṛtásya vīríṇī́ndrā́patnī mahīyate víśvasmād índra úttaraḥ ||

Translation

Einst ging die Frau zum gemeinsamen Hotra, zur gemeinsamen Versammlung des Opfers. Nun aber wird Indras heroische Śakti erhöht: virinī, die Ordnerin des ṛta. Indra ist höher als alles; durch seine Höhe wird das Ritual zur inneren Vereinigung.

Word by Word

• संहोत्रम्: the joint/combined Hotṛ-function; the combined offering/recitation
• संहोत्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सं-होत्र (प्रातिपदिक; होत्र < √हु ‘यज्/आहुति-प्रदान’)

• स्म: indeed; surely; (emphatic particle)
• स्म: —
• Type: Indeclinable
• Root: स्म

• पुरा: formerly; before
• पुरा: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा

• नारी: a woman
• नारी: Kartā
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)

• समनम्: the assembly; the gathering
• समनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: समन (प्रातिपदिक; ‘सभा/समागम/समिति’)

• वाव: indeed; surely (emphatic)
• वाव: —
• Type: Indeclinable
• Root: वाव

• गच्छति: goes; proceeds
• गच्छति: —
• Type: Verb
• Root: √गम् (गच्छ-)

• वेधा: the ordainer; the wise disposer
• वेधा: Kartā
• Type: Noun
• Root: वेधस्/वेधा (प्रातिपदिक; ‘विधाता/ज्ञाता’)

• ऋतस्य: of ṛta (cosmic order/truth)
• ऋतस्य: Sambandha (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• वीरिणी: the heroic one; she who has heroes
• वीरिणी: Kartā
• Type: Noun
• Root: वीरिणी (प्रातिपदिक; ‘वीरयुक्ता/वीरवती’)

• इन्द्रपत्नी: Indra’s wife (Indrāṇī)
• इन्द्रपत्नी: Kartā
• Type: Noun
• Root: इन्द्र-पत्नी (समास; पत्नी)

• महीयते: is magnified; is honored
• महीयते: —
• Type: Verb
• Root: √मह् (महीय-)

• विश्वस्मात्: from everyone/everything
• विश्वस्मात्: Apādāna
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Kartā
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• उत्तरः: higher; superior
• उत्तरः: Kartā (predicate adjective of इन्द्रः)
• Type: Adjective
• Root: उत्तर (प्रातिपदिक)